| | | | Uzmanlara göre Clinton’ın, bu konudaki en büyük hatası, yeterli hazırlık yapılmadan Temmuz ayında İsrail ve Filistinliler’i Camp David’de biraraya getirmek oldu.
Camp David’de iki taraf arasında büyük farklılıklar olmasına karşın, yanlış beklentiler yaratıldı ve zirvenin çökmesinin ardından da Ağustos sonunda İsrail ve Filistin tarafları birbirine girdi. Aradan geçen dört ayda barış süreci konusunda herhangi bir ilerleme elde edilememekle kalmadı, İsrail ile Filistinliler topyekün savaşa yaklaştı. Bill Clinton’ın, İsrail ile Suriye’yi barıştırma çabaları da başarısızlıkla sonuçlandı.
Washington’daki gözlemciler, Clinton’ın Balkanlar politikasını ise genellikle başarılı olarak değerlendirdiler. Avrupa’nın bir türlü müdahale edemediği Bosna ve Kosova trajedilerinin sonunda ABD’nin askeri müdahalesiyle çözüm yoluna girdiğini hatırlatan uzmanlar, Clinton’ın Balkanlar’da son başarısını da Yugoslavya’da Devlet Başkanı Slobodan Miloseviç’in devrilmesiyle elde ettiğini vurguladılar.
Clinton’ın el attığı önemli sorunlar arasında yer alan Kuzey İrlanda’da da, ABD Başkanı’nın girişimleri sonucunda, barış yönünde önemli adımlar atıldı. İrlanda Cumhuriyet Ordusu IRA’nın terörü dururken, Katolikler ve Protestanlar da Clinton’ın çabalarıyla ortak yönetim oluşturmada önemli adımlar attılar.
Türkiye’yi yakından ilgilendiren Irak ve Kıbrıs meselelerinde ise ABD’nin istediği yönde çözüm sağlanamadı. Özellikle Irak konusunda ABD, Clinton’ın göreve başladığı Ocak 1993’ten daha geri bir konuma düşerken, Irak lideri Saddam Hüseyin, ülkesine uygulanan uluslararası ambargoyu kırma yönünde, özellikle son yıl içinde başarılı oldu. Kıbrıs’ta ABD’nin çabasıyla Aralık 1999’da BM gözetiminde başlatılan dolaylı görüşmelerde de, kayda değer hiçbir ilerleme sağlanamadı. Bill Clinton, Türk-Yunan gerginliğinin azaltılmasında ise önemli rol oynadı.
Uzmanlar, Clinton’ın sekiz yıldaki Rusya politikalarına da orta not verdiler. Clinton ile önce eski Devlet Başkanı Boris Yeltsin, sonra Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında sıcak bir diyalog kurulduğunu belirten gözlemciler, bunu olumlu olarak nitelendirirken, Moskova’nın, Putin önderliğinde eski Sovyetler Birliği’nin yayılmacı politikalarını uygulamaya başlamasına Washington’ın karşı çıkamamasına olumsuz not verdiler. Clinton, ABD’nin önemli düşmanları arasında yer alan Kuzey Kore ile ise görevinin son aylarında yakınlaşma sağlamayı başardı.
Clinton’ın sekiz yıllık görevi boyunca Avrupa Birliği ile çok yakın bir ortaklık ortamı yarattığına işaret eden uzmanlar, AB’nin NATO’dan bağımsız bir Avrupa gücü kurma yolundaki eğilimlerine ise ABD Başkanı’nın yeterli ölçüde karşı çıkmadığını belirttiler. Clinton, NATO’nun geleceği açısından önemli bu konuda da eksi not aldı. Çin konusunda ise Clinton yönetiminin Pekin ile ticari ilişkileri patlama noktasına getirerek genelde dengeli ve başarılı bir politika izlediği kaydedildi.
| |
İsrail hücum botu Gazze kıyısını vurdu
