|
Güncelleme: 23:25 TS 22 Ara., 2000
|
| |
|
Meclis’te bu yıl
|
|
| TBMM için 2000, Cumhuriyet tarihinin en fazla yasa çıkartılan yılı oldu. Uzun zamandır yasama çalışmalarının “Ağır, aksak yürütüldüğü” yolundaki eleştirilerle karşılaşan Meclis, bir yıl içinde 120 yasa çıkartarak rekor kırdı.
|
|
|
Bu yıl içinde TBMM’de kamu kuruluşlarının özelleştirilmesine olanak sağlayan çok sayıda düzenleme kabul edildi. Vakıfbank, Halk Bankası ile Ziraat Bankası’nın özelleştirilmesine ilişkin tasarı yasalaşırken, elektrik piyasasının özelleştirilmesine ilişkin tasarı da yılın son günlerinde TBMM’ye sunuldu.
Bu arada, tüccar ve serbest meslek sahiplerinin gelirlerinin hayat standardı esasına göre vergilendirilmesini öngören ve deprem vergilerinin süresini uzatan tasarı da yasalaştırıldı.
ÖĞRENCİ AFFI
9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından veto edilen Af Yasası içinde yeralan öğrenci affı, daha fazla gecikmeyi önlemek için bu yasadan ayrılarak, yeni bir düzenleme biçiminde TBMM’ye sunuldu. Haziran ayında öğrenciler ile ailelerinin uzun süredir bekledikleri “Öğrenci Affı Yasası” TBMM’den çıkartıldı.
YETKİ YASASI
Meclis’de, 21. Dönemin 2. yasama yılı çalışmaları sona ermeden kısa süre önce “Kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat, görev ve yetkilerine ilişkin konularla,kamu personeli arasındaki ücret dengesizliklerinin giderilmesi ve kamu mali yönetiminde disiplinin sağlanması, bu suretle kamu hizmetlerinin düzenli, hızlı ve etkin bir şekilde yürütülmesi amacıyla yapılacak düzenlemelerle ilgili olarak KHK çıkartma yetkisi” veren bir tasarı yasalaştı. Hükümet, muhalefetin “Meclis’in yasama yetkisini” elinden aldığı gerekçesiyle sert bir şekilde eleştirdiği ve 29 Haziran’da yasalaşan bu düzenlemeye dayanarak çok sayıda KHK çıkarttı. Yetki Yasası’nın, FP’nin başvurusu üzerine iptal edilmesi üzerine KHK’ler de hükümsüz kaldı. Bu arada Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer de bu yasaya dayanılarak çıkartılan ve aralarında irticai ve bölücü faaliyetlere karışan kamu görevlilerinin meslekten ihracını öngören düzenlemenin de yeraldığı KHK’lerden bazılarını geri çevirdi ve böylece hükümet, tartışmalı bu düzenlemeden yararlanamadı. Ancak TBMM 2000 yılı çalışmalarını tamamlamadan kısa süre önce hükümet bu düzenlemeyi sınırlandırarak tekrar gönderdi ve yeniden yasalaşmasını sağladı.
ŞARTLA SALIVERME
Meclis’in 2000 yılı yasama çalışmalarına damgasını vuran yasa, 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenen bazı suçlardan dolayı şartla salıverilmeye olanak sağlayan, bazı dava ve cezaların ertelenmesini öngören ve kamuoyunda “Af Yasası” olarak bilinen düzenleme oldu. İdam cezalarının infaz edilmemesini de hükme bağlayan tasarı komisyonlar ve Genel Kurul’da tartışmalarla kabul edildi. Daha önce 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından veto edilen yasayı yeniden düzenleyerek TBMM’ye sunan hükümet, 1.5 yıllık bir aradan sonra düzenlemenin ikinci kez TBMM’den geçirilmesini sağladı.
Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in de bu yasayı veto etmesi üzerine, düzenleme üçüncü kez Meclis’in önüne geldi. Hükümet, tutuklu ve hükümlülere “Bayram müjdesi” verebilmek için yasanın acil olarak gündeme alınmasını, yasanın veto edilmesinin önüne geçmek için “Virgülüne dahi dokundurmadan” yeniden Cumhurbaşkanlığı’na gönderilmesini sağladı. Bu yasa TBMM’den 2000 yılında çıkartılan son yasa oldu.
İÇTÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ
TBMM Genel Kurulu, uzun süredir hazırlıkları süren ve TBMM’nin daha süratli ve verimli çalışmasını öngören İçtüzük Değişikliği Teklifi’ni 6 Aralık günü görüşmeye başladı. Milletvekillerinin Meclis çalışmalarına “Başı açık” katılmalarını öngören ve Meclis çalışmalarını hızlandırmaya yönelik düzenlemeleri içeren 51 maddelik teklifin üç gün süren görüşmeleri sonucu, sadece 9 maddesi kabul edildi. Şartla salıverme tasarının öncelikli olarak gündeme alınmasıyla görüşmeleri yarıda kalan teklifin yeni yılda ele alınması bekleniyor.
YÜCE DİVANLAR
TBMM’de oluşturulan 15 soruşturma komisyonu çalışmalarını tamamlayarak, raporlarını Meclis Başkanlığı’na sundu. Komisyonlardan 5’i Yüce Divan’a sevk kararı aldı, ancak Genel Kurul’dan ilgililer hakkında Yüce Divan’a sevk kararı çıkmadı.
TRAFİK KOMISYONU
Kızını bir trafik kazası sonucu kaybeden Boray Uras’ın İstanbul’dan Ankara’ya yürümesi sonucunda, ilk kez TBMM’de bir Araştırma Komisyonu kurularak, trafik sorunu ele alındı.
SORUŞTURMA KOMİSYONLARI
TBMM Genel Kurulu’nun geçen dönemden kalan önergelerle ilgili olarak 1999 yılı Aralık ayında aldığı kararla kurulan 15 soruşturma komisyonu, Haziran ayında çalışmalarını tamamlayarak raporlarını TBMM Başkanlığı’na sundu. 5 Komisyonun “Yüce Divan’a sevk”, 10 komisyonun “Yüce Divan’a sevke gerek yok” şeklindeki kararlarını içeren raporlar Genel Kurul’da görüşüldü.
YILMAZ YÜCE DİVANDA
Çalışmaların sonucunda Eski Başbakan Mesut Yılmaz hakkında Kurtköy Havaalanı ihalesi için hazırlanan protokol hükümlerini dikkate almadan ihalenin NATO ENf Dairesi tarafından gerçekleştirilmesini sağlayarak, görevini kötüye kullandığı iddiasıyla ilgili olarak “Yüce Divan’a sevkine gerek yok” kararı.
-Eski Başbakan Mesut Yılmaz ve Sanayi ve Ticaret eski Bakanı Yalım Erez hakkında SEKA’ya ait bir araziyi Ford Otomotiv’e bedelsiz vererek görevlerini kötüye kullandıkları iddiasıyla ilgili olarak “Yüce Divan’a sevk” kararı.
-Eski Başbakan Mesut Yılmaz, Devlet eski Bakanı Eyüp Aşık ve Bayındırlık ve İskan eski Bakanı Necdet Menzir hakkında Telsim ve Turkcell firmalarıyla imzalanan sözleşmelere ve Özelleştirme Yasası hükümlerine aykırı davranarak devleti gelir kaybına uğratarak görevlerini kötüye kullandıkları iddiasıyla ilgili olarak “Yüce Divan’a sevk” kararı.
-Bayındırlık ve İskan eski Bakanı Yaşar Topçu hakkında “Karadeniz Sahil Yolu”nun devamı olan yolların ihalesinde usulsüzlük yaparak devleti zarara uğrattığı iddiasıyla ilgili olarak “Yüce Divan’a sevk kararı.
-Eski Başbakan Tansu Çiller ile Maliye eski Bakanı İsmet Attila hakkında Başbakanlık örtülü ödeneğini yasaya aykırı harcayarak Hazine’yi zarara uğrattığı ve böylece görevlerini kötüye kullandıkları iddiasıyla ilgili olarak Çiller hakkında”Yüce Divan’a sevk”, Attila hakkında “Yüce Divan’a sevkine gerek yok” kararı. -Çalışma ve Sosyal Güvenlik eski Bakanı Necati Çelik hakkında SSK tarafından gerçekleştirilen personel sınavında usulsüzlük yaparak grevini kötüye kullandığı iddiasıyla ilgili olarak “Yüce Divan’a sevk” kararı. Geçen yasama döneminde “Siyasi çekişmeler” nedeniyle verildiği yorumları yapılan soruşturma önergeleri ile ilgili olarak hazırlanan raporların, bu dönemde Genel Kurul’da oylanması sonucu bakanlık yapmış hiçbir milletvekili Yüce Divan’a sevk edilmedi.
BORAY URAS VE TRAFİK ARAŞTIRMA KOMİSYONU
Bağdat Caddesi’nde meydana gelen bir kaza sonucu yaşamını kaybeden Selin Uras isimli genç kızın babası Boray Uras’ın trafik kazalarını önleyici hükümler içeren bir Trafik Yasası çıkartılması için yaptığı İstanbul-Ankara yürüyüşü sonrasında, DSP İstanbul Milletvekili Ahmet Tan’ın başkanlığında bir araştırma komisyonu kuruldu.
“Trafik” sorununun tüm taraflarını TBMM’ye çağırarak dinleyen, incelemeler yapan, hatta milletvekillerine “İleri Sürücülük Kursu’ verilmesini sağlayan komisyon, çok kapsamlı bir rapor hazırladı ve TBMM Başkanlığı’na sundu.
CUMHURBAŞKANI SEÇİLDİ
Türkiye Büyük Millet Meclisi, 2000 yılında cumhurbaşkanlığı için seçim yaptı. Anayasa Mahkemesi Başkanı Ahmet Necdet Sezer, TBMM Genel Kurulu’nda yapılan 3. tur oylamada Türkiye Cumhuriyeti’nin 10. Cumhurbaşkanı seçildi.
9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in görev süresinin sona ermesine kısa süre kala Nisan ayında Meclis’te Cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili çalışmalara başlandı. Demirel’in cumhurbaşkanlığı görevine bir kez daha seçilebilmesine olanak sağlayan ve cumhurbaşkanlarının görev süresini 7 yıldan 5 yıl indiren ve ikinci kez seçilme hakkı veren anayasa değişikliği için hükümetin yoğun çaba harcamasına karşın, bu değişiklik TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmedi. Bunun üzerine aday arayışı başladı. TBMM’de grubu bulunan partilerin liderleri bu süreçte sık sık görüş alışverişinde bulundular.
SEZER 10. CUMHURBAŞKANI
TBMM içinden isimler üzerinde uzlaşmada güçlük çekilirken, 24 Nisan günü biraraya gelen liderler, sürpriz bir şekilde cumhurbaşkanlığı için TBMM dışından, Anayasa Mahkemesi Başkanı Ahmet Necdet Sezer’i aday gösterme kararı aldılar. İlk iki turdan yeterli sonuç çıkmayınca Cumhurbaşkanı seçilebilmek için salt çoğunluğun yeterli olduğu üçüncü tur oylama 5 Mayıs günü yapıldı. Bu turda Ahmet Necdet Sezer 330 oy alarak, Türkiye Cumhuriyeti’nin 10. Cumhurbaşkanı oldu.
Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer 16 Mayıs günü TBMM Genel Kurulu’nda and içerek görevine başladı.
SOMUNCUOĞLU’NA SALDIRI
Cumhurbaşkanı seçimini yapılmasında once TBMM bahçesi ilk kez milletvekillerinin kendi partilerinden bir bakana saldırmasına sahne oldu.
Devlet Bakanı Sadi Somuncuoğlu, Cumhurbaşkanı adaylığı başvurusu için son dakikada geldiği TBMM’de, MHP’li bazı milletvekilleri tarafından engellenmek istendi. Tartışmalar sırasında olaylar çıktı ve Somuncuoğlu’nun makam otosuna saldıran MHP Ordu Milletvekili Cemal Enginyurt, koruma polislerinin de üzerine yürüdü. Somuncuoğlu, gerginliğin büyümesi üzerine arabasından inemeyerek TBMM’den ayrıldı. Somuncuoğlu, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde adaylığını açıklayan tek bakan oldu.
ÖMER İZGİ MECLİS BAŞKANI
Başkanlığı’na MHP Konya Milletvekili Ömer İzgi seçildi. İzgi’nin Meclis Başkanı seçilmesi MHP’nin siyasi tarihinde bir ilki oluşturdu.
PARTİ DEĞİŞTİRMELER AZALDI
2000 yılı, geçmiş yıllara göre milletvekili istifaları ve parti değiştirmelerinin duraklama içine girdiği bir yıl oldu. Yılın ilk istifa eden milletvekilleri FP Diyarbakır Milletvekili Haşim Haşimi ile FP Ağrı Milletvekili Celal Esin oldu. Haşimi ile Esin 26 Ocak’ta ANAP Genel Merkezi’nde düzenlenen bir törenle bu partiye katıldılar. ANAP Siirt Milletvekili Nizamettin Sevgili, Hac için gittiği Mekke’de geçirdiği kalp krizi sonucu 15 Mart günü yaşamını kaybetti. Sevgili’nin ölümüyle Meclis’teki boş üyelik sayısı 6’ya yükseldi.
Mart ayı içinde Sevgili’nin yaşamını kaybetmesi, bir milletvekilinin partisinden istifa etmesi, bir bağımsız milletvekilinin de DSP’ye katılması üzerine Meclis’teki sandalye dağılımı değişti.
2000 yılı sona ererken TBMM’deki sandalye dağılımı şöyle oldu: “DSP:135, MHP:127, FP:103, ANAP:88, DYP:84, Bağımsız 7, Boş:6 (Kavakçı dahil)” FP’den milletvekili seçilen Merve Kavakçı’nın milletvekilliği kOnusunda Danıştay Genel Kurulu’nun da karar vermesi ile hukuki yollar tükendi. Meclis bu kararı Genel Kurul’da üyelerin bilgisine sunarak, bu tartışmalı süreci Kavakçı aleyhine tamamlayacak.
GERGİN OTURUMLAR
TBMM Genel Kurulu bu yıl, geçmiş yılların tersine çok gergin oturumlara sahne olmadı. Genel Kurul’un tansiyonu yıl sonuna doğru yükseldi ve milletvekilleri arasında zaman zaman kavgaya varan tartışmalar yaşandı.
Şartla salıverme, bazı dava ve cezaların ertelenmesine ilişkin tasarının Genel Kurul’da kabul edildiği 8 Aralık günü MHP İçel Milletvekili Ali Güngör, oyunun rengini belirtmek üzere söz aldı. Hükümeti böyle bir tasarı hazırladığı için sert sözlerle eleştiren Güngör’ün, “Sayın Ecevit’in geçmişinde vatan hainlerini affetmek fazla yabancı değildir” sözleri DSP sıralarından tepkiyle karşılanırken, MHP’li bazı üyelerle muhalefet bu sözleri alkışladı.
TBMM Başkanvekili Nejat Arseven, Güngör’ü uyararak üslubunu düzeltmesini istedi ve “Türkiye Cumhuriyeti’nin hiçbir Başbakanı’nın vatan hainlerini affetmediğini” söyledi. Bunun üzerine Güngör, 1974 affında devlete karşı suç işleyenlerin affedildiğini ifade ederek, “Bu çirkin ve tehlikeli af tasarısını geldiği yere, Sayın Başbakan’a ve O’nun bakanlarına, yakıştığı yere göndermek bu Meclis’in yapacağı en hayırlı iş olacaktır. Bu çirkin tasarı geldiği yerde ve yakıştığı yerde kalsın” diye konuştu.
Güngör, tasarıya ret oyu vereceğini açıklayarak kürsüden inerken, konuşması sırasında hükümet ve iktidar sıralarında büyük bir şaşkınlık yaşandı.
Güngör, yerine geçerken, MHP Iğdır Milletvekili Abbas Bozyel’in, “Dışarı çık da seninle görüşelim bakalım” dediği duyuldu. Konuşması iktidar ortakları arasında gerginlik yaratan Güngör, MHP Grup Disiplin Kurulu’na sevkedildi.
TARTIŞMALAR
TBMM Genel Kurulu’nda 13 Aralık günü de DYP Van Milletvekili Fethullah Gültepe’nin, Başbakan Bülent Ecevit’e yönelik “sağlıksız, bitkin, yorgun” şeklindeki sözleri tartışmaya yolaçtı.
TBMM Genel Kurulu’nda, 20 Aralık günü DYP Genel Başkanı Tansu Çiller bütçenin tümü üzerinde konuşurken, DSP İçel Milletvekili Akif Serin’in, “Elbette yalıda oturacağım” yazılı gazete küpürünü göstermesi kavgaya yolaçtı. DYP’li milletvekilleri, Serin’i uyarmadığı gerekçesiyle oturumu yöneten Başkanvekili Ali Ilıksoy’u sıra kapaklarına vurarak protesto ederken, bir grup milletvekili de DSP’li milletvekillerinin üstüne yürüdü. Genel Kurul’un, yıl boyunca büyük ölçüde sükunet içinde sürdüğü çalışmalar, bütçe görüşmeleri sırasında oluşan gerginliklere sahne oldu. |
|
