Bu nedenler ana hatlarıyla şöyle:
1- Kıbrıs Rumlarının 1955-59 yılları arasında, İngilizlere karşı başlattıkları silahlı mücadele sonrasında, Kıbrısı Yunanistanla birleştirme emellerini gerçekleştirmek yerine, 1959 Zürih anlaşmasıyla 1960ta Kıbrısı bağımsız bir Cumhuriyet olarak kabullenmek zorunda kalması
2. Cumhuriyetin ilanından hemen sonra, Kıbrıs Rumlarının Kıbrıs Türkleri aleyhine Zürih anlaşmasını ihlal etmesi
3- Yunanistandaki askeri yönetimin, 1974te Kıbrısın legal Rum Cumhurbaşkanına darbe düzenlemesi
4- Türkiyenin de aynı yıl Kıbrısa askeri operasyon düzenlemesi karşısında, ne Kıbrıslı Rumların, ne Yunanistanın, ne de Türkiyenin söyleyecek bir sözü olmamasından kaynaklanıyor.
MAKARİOS ANLAŞMAYA HİÇ İNANMAMIŞTI
Kıbrıslı Rum gazeteci-yazar Makarios Drusiottis, Kıbrıs sorununun altında yatan gerçekleri her zaman ortaya çıkartan bir Rum aydını olarak bu kez 1959 Zürih anlaşmasının niçin çöktüğünü araştırdı. Zürih Anlaşması 1959 yılında, Türkiye ve Yunanistanı ne denli rahatlattıysa; Kıbrıs Cumhuriyetinin ilk legal Cumhurbaşkanı olan din adamı Makariosu hiçbir zaman ikna etmemişti.
 |
| Makarios |
Drusiottis, adaşı Makariosun Zürih Anlaşmasını imzalamasına rağmen, ilerleyen yıllarda Yunanistan Başbakanı Yorgos Papandreuya (bugünkü Yorgos Papandreunun dedesi) ilettiği bir mektubunda açıkça
Zürih Anlaşmasını imzaladığı gün dahil, bu anlaşmaya bir an olsun inanmadığını; Kıbrısı Yunanistanla birleştirmekten bir an olsun vazgeçmediğini. kaleme almıştı. Makarios, Zürihte doğan Kıbrıs Cumhuriyetinin ilelebet yaşamasını istemediğini ve bu nedenle altında kendi imzasının da bulunduğu anlaşmayı yürürlüğe sokmayı kasıtlı olarak geciktirdiğini kabul ediyordu.
TÜRKLER DAHA NE KADAR DAYANABİLECEK Kİ?
Cumhurbaşkanı Makarios, dört yıl içinde -yani 1964e kadar- Kıbrıs Türkleri aleyhindeki bu planını kısmen gerçekleştirmişti. Kıbrıs Cumhuriyeti Devletini bütünüyle Rumlaştırmış; nüfusun yüzde 18ini oluşturan Kıbrıs Türklerinin kantonlaşmasına neden olmuştu. Makariosun asıl hedefi, Kıbrısı Yunanistana bağlı bir Rum Cumhuriyeti; Kıbrıs Türklerini de azınlık hale getirmekti.
Drusiottisin tarihin dolabından çıkardığı araştırmasına göre Cumhurbaşkanı Makarios, 6 Şubat 1967 de Atinaya gelerek o dönemin Yunan Kraliyet Konseyine şu açıklamaları yapmıştı: .. Kıbrıstaki Türkler, her şeyin Rumların elinde bulunduğu bir Kıbrısta nasıl bir kuşak yetiştireceklerdir ki? Ne kadar dayanabileceklerdir ki? 3, 5 hadi bilemediniz 10 ay sonra diz çökecekler ve bize teslim olacaklardır. Üstelik moralleri de son derece bozuk.
Makariosun bu emellerini dile getirmesinden 7 yıl sonra, Yunanistandaki askeri yönetim (cunta) 1974 Temmuzunda Makariosu devirmek için darbe yaptı. Hemen aynı ay Türkiye, Zürih Anlaşmasından kaynaklanan garantörlük hakkı ile adaya askeri operasyon düzenledi.
ÇÖKEN TARAF MAKARİOSUN POLİTİKASI OLDU
Drusiottis, Eleftherotypia gazetesinde yayınladığı yorumunda şunları yazıyor: .. Nitekim çöken taraf Kıbrıs Türkleri değil; Makariosun kendi politikası olmuştur. Türkiye 1974 yılının Temmuz ayında Kıbrısa askeri operasyon düzenlediği gün; oto-sürgünde bulunduğu New Yorktan, selefi Glafkos Kleridese bir mesaj ileterek, Zürih Anlaşmasının harfiyen yerine getirilmesi; Kıbrıs Türklerine başkan yardımcılığı, bakanlıklar, polis makamları ve devlet memurluğu haklarının derhal geri verilmesini talep etmişti. Ancak Klerides bunları Kıbrıs Türklerinin lideri Rauf Denktaşa ilettiği zaman, Denktaş kendisine Too little
too late
yani -hem çok az şeyler veriyorsunuz hem çok geç kaldınız-
demişti..
Sonuç olarak: 50. yaş gününde Kıbrıs, kendi sorununa bir çözüm bulmak için tarafların göstereceği iyi niyeti bekliyor...