20 YILLIK HAYAL
Kubrickin yapımcısı ve kayınbiraderi olan Jan Harlan Unfolding the Aryan Papersin öyküsünü şöyle anlatıyor; Stanley Kubrick yaklaşık 20 yıl Yahudi Soykırımı temalı bir film yapmaya çalıştı. Bu insanın gözünü korkutan bir işti; yirminci yüzyılın en korkunç bölümünü iki saatlik dramatik yapıda nasıl özetleyebilirsiniz? Kubrick, bunu belgesel tonunda yapma niyetinde değildi. Bir ara, Nazi döneminde, propaganda şefi Göbelsin sahne arkasından yönettiği Alman film endüstrisinde geçen bir film çekmeye niyetlendi. Ancak kendisini tatmin edecek bir öykü ya da senaryo bulamadı.
BÜYÜK VE RİSKLİ
 |
|
Daha sonra Harlan, Kubrik adına romancı Isaac Bashevis Singera orjinal bir seneryo yazıp yazamayacağını sordu. Ancak Singerın çıkardığı sonuç soykırımı dışardan birinin yargılayamayacağı oldu. Bunu duygulu bir dramayla açıklamak, Kubrik gibi bir deha için bile kolay başa çıkılabilecek bir şey değildi. Singerın uyarıları ardından Kubrick araştırmalarına devam etti. Sonuçta aradığı içtenlik ve yetkinliği, Louis Begleyin 1991de yayınlanan yarı otobiyografik romanında (Wartime Lies-Savaş Zamanı Yalanları) buldu.
Harlan, romandan uyarlanan senaryoyu büyük ve riskli olarak tanımlıyor; gereğinden fazla dramatik değildi, pek çok hareketli sahne vardı. Sessiz ve çok ciddi bir filmdi. Filmdeki gerilim Naziler nedeniyle ortaya çıkan insanlığın ayaklar altına alındığı korkunç durumdan kaynaklanıyordu.
ZAMANLAMANIN NEDEN OLDUĞU TALİHSİZLİK
 |
|
Ancak kılı kırk yararak yapılan zorlu hazırlıklar sonuç vermedi. Bunun nedeni bir başka Oscar ödüllü yönetmen Steven Spielbergin aynı dönemde Yahudi Soykırımı temalı film olan Shindlerin Listesini çekeceğinin öğrenilmesi oldu. Kubrick ve Warner Brothersın üst düzey yöneticileri eğer Spielbergün filminden sonra yayınlanırsa, Aryan Papersın ticari olarak başarısız olacağından endişe ettiler. Kubrickin başına daha önce de benzer bir şey gelmişti. Vietnam Savaşını konu alan Full Metal Jacket, Oliver Stoneun aynı temalı Platoon adlı filminden hemen sonra vizyona girmiş ve genel kabule göre zamanlamasından dolayı box office listelerinde hak ettiği yeri alamamıştı. Aynı duruma ikinci kez düşmek istemeyen ve . seyircilerin soykırım temalı iki filme aynı anda yeterince ilgi göstermeyeceğini düşünen Kubrick, filmi yarıda bıraktı.
PARLAYAMAYAN YILDIZ
Unfolding the Aryan Papersin yarı kalması, yalnızca uzun ve titiz uğraşların boşa gitmesine neden olmadı. Belki filmle birlikte uluslararası büyük bir yıldız da unutuldu. Bugün Johanna ter Steege bek çok sinema sever için tanıdık bir isim değil. Stanley Kubrick onun için bildiğim en iyi aktris diyordu ve bu zor projenin altından kalkabileceğini düşünüyordu. 1961 doğumulu ter Steege, oyunculuk yeteneğinin dışında filmin konusuyla da dolaylı olarak ilgiliydi. Kendisi Yahudi olmamasına rağmen, ailesinden pek çok kişi Hollandada Nazilere karşı mücadele eden direnişe katıldı ve Steege anneannesinin bu konuda anlattıklarıyla büyüdü. Bu nedenle Kubrick filmin ana karakteri Tania Teyzeyi canlandıracak belki en iyi isim olarak onu gördü.. Mükemmeliyetçi Kubrick ile yapılan saatler boyu görüşmeler sonunda dönem kostümleriyle farklı fotoğraflar çekildi ve deneme çekimleri yapıldı. Yedi ay boyunca ter Steege hiç bir teklifi kabul etmedi. Ancak belki de kendisini büyük bir yıldıza dönüştürecek film çekilemedi.
 |
| Johanna ter Steeg |
Kubrickin ölümünden bir kaç yıl sonra ter Steege ile görüşen Kubrickin eşi, kendisine Stanley Kubrickin tüm yaptığı araştırmalara rağmen filmin yarıda kalamasının neden olduğu üzüntünün çok derin olduğunu söyledi. Ter Steege filmin yarım kalmasının sadece zamanlama ile ilgili olmadığını düşünüyor; onun mükemmelliyetçi olduğunu hepimiz biliyoruz. Ve şunu da biliyoruz ki bir mükemmelliyetçi için tehlikeli olan, bir anda herşeyi sıfırlayabilmesidir.
ARYAN PAPERS ÇEKİLECEK Mİ?
Unfolding the Aryan Papersın bundan sonra başka bir yönetmen tarafından tekrar çekilip çekilmeyeceği açık değil. Filmin haklarını Warner Brothers elinde bulunduruyor. Jan Harlan ailenin yetenekli bir yönetmenin projeyi üstlenmemesi durumunda filmin yeniden çekilmesine yönelik ailenin hiçbir niyetinin olmadığında ısrarlı. Harlan şöyle diyor; Bu işi üstlenecek olan yönetmen çok iyi olmalı. Yanlış ellerde çok ucuz bir filme dönüşebilir. Ama eğer Ang Lee bunu yapmak isterse bu uygun olabilir.
ÇEKİLEMEDİ AMA SANAT YAPITI OLDU
Beyaz perde de görülmesi bir muammaysa da film İngilterede yeni bir biçimle izlenebilir hale getirildi. Jane ve Louise Wilson tarafından enstalasyon (yerleştirme) tekniğiyle tekrar düzenlenene ve yeni bir sanat yapıtı haline getirilen film, 12 Şubat-19 Nisan tarihleri arasında Londrada sergilenecek.  |
| Jane ve Louise Wilson'ın enstalasyonlarından bir sahne |