Davos’taki kriz Türkiye’ye nasıl yansır?
Türkiye
Yerel Seçim 2009
Ergenekon Davası
Politika
Dış politika
Genel
Polis - adliye
Yerel
Video
Foto Galeri
Türkiye
Dünya
Ekonomi
Spor
Teknoloji
Sağlık
Kültür Sanat
Yaşam
Hava Yol
Yeşil Ekran
Eğitim
Moda
Otomobil
Doğuş Yayın Grubu
NTV
NTVSPOR.NET
NBA TV
NTV Radyo
Eksen 96.2
NTV Yayınları
NTV Tarih
N. Geographic
 
NTVMSNBC Anasayfa » Türkiye » Dış politika

Davos’taki kriz Türkiye’ye nasıl yansır?

Prof. Keyman Davos kriziyle ilgili Libya’da yaşananları hatırlattı. Radikal’den Ceyda Karan: Kitlelerin sesi oldu, Prof. Dağı: Erdoğan’ın yaptığı kahramanlık. Milliyet yazarı Gürsel’e göre Erdoğan’ın tavrı iç politika malzemesi haline getirildi.

 DİĞER HABERLER


NTV-MSNBC
Güncelleme: 22:59 TSİ 30 Ocak 2009 Cuma

İSTANBUL - Prof. Dr. Fuat Keyman, Radikal Gazetesi Dış Haberler Müdürü Ceyda Karan, Milliyet Gazetesi yazarı Kadri Gürsel, El Cezire Türkiye Temsilcisi Yusuf El Şerif ve Prof. Dr. İhsan Dağı, NTV’nin özel yayınında Davos’ta Başbakan Erdoğan ve İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres arasında yaşanan krizi masaya yatırdı.
Haberin devamı


“KİTLELERİN VİCDANININ SESİ OLDU”
Ceyda Karan (Radikal Gazetesi Dış Haberler Müdürü):
“Tabi bazıları daha sakin bir Başbakan tercih edebilir, diplomasinin geçerli olduğu yerlerde soğuk kanlı bir edayla yanıt verebilen bir lideri tercih edebilir ama halklar galiba tercih etmiyorlar. Ortadoğu’ya gerçekten samimi demokrasi, bütün dünyaya demokrasi getirmekten bahsedenlerin durup düşünme anı gelmiştir diye düşünüyorum. Çünkü Başbakan büyük kitlelerin vicdanının sesi oldu. Yani bunu iç politikaya tedavül edebilirsiniz, eleştirebilirsiniz, her açıdan tartışabilirsiniz.

OLMERT’İN BUSH’A AÇTIĞI TELEFON
Fakat bundan 15-20 gün önce bütün dünya kamuoyuna yansıdı: İsrail Başbakanı Ehud Olmert ‘Bana Bush’u bağlayın’ diyerek BM’de ABD’nin aslında olumlu oy vereceği bir tasarıyı çekimsere çevirmeyi başarmış. Daha sonra da Bush’un İsrail’i ziyareti sırasında ‘Bakın bir telefonla ABD başkanının oyunun rengini değiştirtiyorum’ diye dünyaya anlattı. Şimdi böylesi bir ortamda, İsrail Başbakanı’nın dünyanın süper gücü olan bir başkana bir telefonla oyunun rengini değiştirttiği bir ortamda, Başbakan Erdoğan’ın yaptığına farklı bakmak gerek diye düşünüyorum.

TÜRKİYE DEVREYE GİRDİ, İRAN’IN SESİ KESİLDİ
Son Gazze krizinde Türkiye’nin çok ciddi bir biçimde dengeleyici bir rol oynadığı ortada. Dikkat ederseniz, daha önce olup bitenler ve Ahmedinejad’ın sesi çok yüksek çıkmışken bu sefer çıkamadı, çünkü Türkiye bölgede adalet duygusunu ifade eden ülke olarak öne çıktı. Ve Batılı ortaklarına sesi duyurabilecek bir ülke olduğunu ortaya koydu. Kadri Gürsel ‘Bu Türkiye’nin dış politikası değildir, AK Parti’nin dış politikasıdır’ diye bir ifade kullandı. Katiyen ben buna katılmıyorum. Demokratik ülkelerde seçimlerle iktidarlar değişir, bu seçimlere saygı göstermek durumundayız. Bir hükümet kurulur, o hükümet o ülkenin dış politikasını yürütmekle yükümlüdür. Bu ABD’de de böyledir, Türkiye’de de böyledir. Eğer bir Batılı demokrasiysek buna saygı duymak durumundayız. Kalkıp da ‘Bush’un diplomasisi, onun dış politikası’ diyebilecek durumda değiliz. ‘Amerikan yönetiminin dış politikası’ diye bir şey vardır ve bu değişiklik gösterir. Türkiye’de de böyledir. Çünkü Türkiye’de de en az batılı bir demokrasi gibi bir takım kurumsal araçlara sahiptir. Bu yanlış bir bakış açısı.

DIŞ POLİTİKA AK PARTİ’NİN DEĞİL, TÜRKİYE’NİN
Kaldı ki son Gazze olayına baktığımız zaman bu sadece AK Parti’nin politikası da değil. Biliyorsunuz Türkiye’de ilk kez Milli Güvenlik Kurulu bir karar aldı Gazze politikası ile ilgili ve bunu dünya kamuoyuna ve Türkiye’ye açıkladı. Dolayısıyla bu olay sadece AK Parti’nin üzerine atılacak bir şey olmadığını düşünüyorum.

YA ABARTIYORUZ YA DA KÜÇÜMSÜYORUZ
Geçmişte de bunun örnekleri vardır. 1980’de yanılmıyorsam İsrail Kudüs’ü ilhak kararı aldığında ilişkiler maslahatgüzarlık düzeyine indirilmişti. Bütün bunlara rağmen Türkiye İsrail’in zorunlu ortaklarından bir tanesidir bölgede. İran’la ilgili bölgede bir takım şeyler öne çıkacak gibi görünüyor. Obama yönetimi İran’a mektup yazmaya hazırlanıyor, taslaklar hazırlıyor. Şimdi Amerikalılar bunları tartışabiliyorlar, İsrailliler son derece esnek tavır sergileyebiliyorlar ama biz olayı abartıyoruz ya da küçümseme tavrına giriyoruz Başbakanımızın verdiği tepkiyi.

PERES ÇOK DAHA SERTTİ
Orada üsluptan bahsediyorsak daha sert olan Peres’ti, bire bir kişisel olarak hedef seçip, parmağıyla gösterip daha fazla sert tavır sergiledi. Başbakan’ın sert tavrının daha çok moderatöre olduğunu düşünüyorum. Tabi ki sözleri çok sivriydi, çok ağır eleştiriler içeriyordu ama tonu Peres’den daha sakindi.

HAMAS’SIZ ÇÖZÜM OLMAYACAĞINI OBAMA DA GÖRECEK
Şimdi aklı selim olmak gerekiyor, Hamas’sız bir çözüm olmadığını bütün Batı dünyası da, Obama da, Avrupa Birliği de görecektir. Türkiye bunun bayraktarlığını yaptı. Bence yanlış bir şey yapmadı. Çünkü ‘Eğer bir halkın demokratik bir süreçle seçtiği temsilcilerini muhatap almayacaksanız siz kimi alacaksınız?’ tavrı çok doğru bir tavır. Dolayısıyla Avrupa Birliği içindeki aklı selim insanların bu tür şekilsel durumlara takılacağını hiç zannetmiyorum.”

ERDOĞAN’IN YAPTIĞI KAHRAMANLIK
Prof. Dr. İhsan Dağı(ODTÜ Öğretim Üyesi):
“Skandal olarak görüyorum. Türkiye Cumhuriyeti Başbakan’ın yaptığı bir kahramanlık olarak görüyorum. Davos’ta bir kopuş olmadı Türk hükümetinin Filistin meselesine ve İsrail’e ve Gazze krizine bakış açısından bir kopuş olmadı. Kopuş, sadece usuldeydi. Türkiye’nin son yıllarda özellikle Avrupa Birliği müzakerelerini yürüten bir ülke konumuyla ve konuk performansıyla ve diplomatik açılımıyla bölgede bir yumuşak güç haline gelmiştir. Ortadoğu’da Türkiye’nin yürüttüğü bu diplomasi yumuşak güç perspektifinden adlandırılabilir ve ortaya konulan performans da budur. Yoksa Türkiye’nin bir Ortadoğu gücü haline geldiğini söylemek çok çok aşırı bir yorum olur. Türkiye’nin Ortadoğu’da aldığı inisiyatif, özellikle yumuşak gücünü öne çıkartarak aldığı inisiyatif , batının Ortadoğu sorunlarını çözmede işine yarayacak, kolaylaştıracak, yol açacak diye düşünüyorum. Ayrıca hükümetin şu anda bölgede aşırı uçlarla bir arada olduğunu söylemek de bence çok büyük bir insafsızlık.

Burada biraz bence hükümetin ve Türkiye’nin hakkını teslim etmek lazım. Türkiye bu kesimlerle ve Hamas’la batı arasında ve bölgedeki diğer taraflar arasında iletişim kurmaya çalışıyor ve bunu önemli ölçüde başardı. Bu son kriz üzerine Türkiye’nin İsrail üzerinde güveninin kalmadığına ilişkin analizlerde var, buna katılmıyorum. İsrail’in Türkiye’ye barış sürecini ileriye götürmek açısından gereksinimi devam ediyor. Eğer İsrail bölgede barışı yeterli güvenliğini Peres’in konuşmasında övgü ile söz ettiği Hüsnü Mübarek ve Mahmud Abbas’la gerçekleştirme ihtimali vardıysa bunu şimdiye kadar gerçekleştirebilirdi. Bunu yapamadığı için İsrail Suriye ile beraber Hamas’la temaslarda Türkiye’den arabuluculuk istemiştir. Bu talebin ben gelmeye devam edeceğini düşünüyorum. Ben Türkiye’nin bu diplomatik girişimleriyle fiili bir Filistin devletine tarihi kavşakta en yakın noktada olduğunu düşünüyorum. Bu girişimiyle İsrail’in bölgede özellikle El Fetih üzerinde kalıcı bir barışa Türkiye İsrail’i zorlamaktadır. Dolayısıyla bunun orta vadede Ortadoğu’ya katkısı olacaktır.”

GÜRSEL: ORTADOĞU’NUN CHAVEZİ
Kadri Gürsel (Milliyet gazetesi yazarı):
“Burada yaşanan bir kamu diplomasisi skandalı olmuştur. Herhalde Başbakan’ı dün akşam orada coşkuyla karşılayan bunu organize edenler buradan maksimum faydayı sağlamayı arzuluyorlardır. Nitekim Başbakan da bu yönde mesajı almış ve karşılığını vermiştir. Orada öğrendiğime göre, dışişleri mensuplarını da ‘monşerler’ olarak niteleyerek kavgalı olduğu kesimlere bir yenisini eklemiş bulunuyor.

Bu tavırların Türkiye’ye güç kazandıracağından söz ediliyor. Türkiye Başbakan’ın “Ortadoğu’nun Chavez’i” gibi algılanması ve öyle hissedilmesi ise bu güç, beni açıkçası onurlandırmıyor.

TÜRKİYE ORTADOĞULULAŞIYOR
Türkiye’nin pozisyonu bu yaklaşım nedeniyle zayıflamıştır.Türkiye’yi Ortadoğululaştırmaktadır. Hem içerde hem dışarıda 6-7 yıldır bu böyledir. Türkiye tercihini önceliğini Avrupa Birliği’nden yana yapmalıdır. Hem içerde hem dışarıda önceliğini vermeden AB’ye üye olamaz.

Hamas’ın rasyonel ve ılımlı bir çizgiye gelmesinin gerektiğinin Hamas’a söylendiğini ben sayın Başbakanın ağzından duymak istiyorum. Çünkü Hamas’la bugün çözüm olmaz, Hamas’sız da olmaz. Dolayısıyla Hamas’ın rasyonel bir çizgiye çekilmesi lazım.

Sayın başbakanımız artık şu olaydan sonra biraz daha sakin olmayı öğrenmeli diye düşünüyorum. Çünkü Türkiye’nin de sinirlerini geriyor. Hiç gerekmediği halde biz Gazze sorunun Türkiye’de kutuplaşmaya neden olduğunu görüyoruz, bu bir üslup ayarlamasıyla önlenebilirdi.”

KEYMAN’DAN LİBYA HATIRLATMASI
Prof. Dr. Fuat Keyman (Koç Üniversitesi Öğretim Görevlisi)
“Kamu diplomasisi skandalı olarak görmüyorum bu olayı. Dün iki tane konuşma yaptı Başbakan, bunlardan bir tanesi Kafkas zirvesindeydi, ikincisi Ortadoğu zirvesindeydi. İkisini de izledim ve şu intibayı aldım: Bir kere planlı olarak gidilmiş. Bu toplu konuşma hazırlanmış ve böyle bir konuşma yapılmasına karar verilmiş. Yani Türkiye Arap ülkelerinin dışında ve batı ülkelerinin bu marjinlerinde ben böyle bir konuşmayı yapmak istiyorum ve bunu uluslararası bir zeminde yapmak istiyorum kararını almış. Çünkü İsrail’e karşı bu tür bir konuşmayı yapma gerekliliği zaten sadece Arap kamuoyu değil Avrupa kamuoyu ve dünya kamuoyu tarafından da dillendiriliyordu. Devletler tarafından değil ama halklar tarafından dillendiriliyordu.

PERES’İN MÜDAHALESİ AKP’YE DEĞİL TÜRKİYE’YE
Türkiye’nin ‘Arap dünyasının dışında bunu İsrail’e karşı bu açıklıkta ve insan odaklı olarak söylemek istiyorum’ kararı doğru mudur, yanlış mıdır; bunu tartışırız. Bir kere bilinçli bir konuşmaydı bu. Fakat ondan sonraki yaptığı konuşmayı bir öfke diplomasisi, bir öfke olarak algılamakta bir taraftan doğru olmakla birlikte çok ciddi bir yanlışı içeriyor. Ki bu yanlışı bence Türkiye’deki bir takım dış politika yaklaşımlarından önce İsrail devleti algıladı ve kendileri telefon ettiler. Bu da orada Recep Tayyip Erdoğan çok öfkeliydi ama Recep Tayyip Erdoğan konuşmuyordu, orada Türkiye Cumhuriyeti devleti konuşuyordu ve Peres’in konuşması içinde yaptığı bütün müdahaleler AKP’ye değil Türkiye Cumhuriyeti’ne yapılan hamlelerdi.

ERDOĞAN DÜNYAYA KONUŞTU
Dikkatinizi çektiyse buna karşı Recep Tayyip Erdoğan basın toplantısında ‘Türkiye çadır devleti değildir’ dedi, bu da Erbakan döneminde yaşanan Libya’ya referanstı. O yüzden de zaten şöyle bir olayı hatırlarsak, Recep Tayyip Erdoğan dinleyenlere dönük olarak bu sert konuşmasını yaptı. Sert konuşması içinde Hamas’a yapılan eleştirinin azlığı eleştirilebilir ama dinleyenlere, yani dünyaya dönük bir konuşmaydı, Peres’e dönük değildi.

TEPKİ GÖSTERMESE LİBYA HATIRLATILACAKTI
Peres’in yaptığı konuşmada ise Recep Tayyip Erdoğan’a dönük hareketler vardı, bu Türkiye’ye dönük hareketler demektir. Eğer buna karşı bir tepki olmasaydı o zaman da tekrardan Libya’ya referanslı olarak şu eleştiri yapılabilirdi: İsrail hakaret ediyor, siz buna karşı hiçbir şey yapmadınız! Yani o konuşmadan sonra böyle bir tepkinin yapılması gerekiyordu. Ki zaten İsrail telefon edip özür diledi. O yüzden bu olayı tartışırken iç politika olarak değil, Türkiye’nin dış politikası, Türkiye’nin Ortadoğu’ya dönük dış politikası olarak düşünmemiz gerekiyor. Şu sorunun cevabını aramalıyız: Türkiye’nin bu kadar net İsrail’i eleştiren bir pozisyon alması bundan sonra Ortadoğu’daki yumuşak güce dayalı diplomatik hareketlerde Türkiye’nin elini zayıflatmış mıdır güçlendirmiş midir?

EL ŞERİF: ERDOĞAN İKİYÜZLÜLÜĞÜ KIRDI
Yusuf El Şerif (El Cezire Türkiye Temsilcisi):
“Türkiye’nin Ortadoğu’ya yaklaşımı farklı bir yaklaşım, belki bizim algılamamız zaman alır. Ortadoğu yıllardır bir liderlik arayışı içinde, Mısır olmadı, Suudi Arabistan finans etti, İran ortaya çıktı... Türkiye böyle bir Ortadoğu için liderlik arayışında değil bence. Zaten Davos’ta bütün konuşmalara bakın, işbirliği ve demokrasi istiyor. Ortadoğu’daki liderler halkın isteklerini temsil etsinler ve işbirliği yapalım. Bölgenin liderleri hala bu yaklaşımı anlayabilmiş değiller, hala bir liderlik yarışı olarak görülüyor. Türkiye Ortadoğu’da bir düzen kurmayı istiyor çünkü bölgedeki düzensizlikler AB sürecini de etkiliyor.

Arap liderler demokrat liderler değil, o yüzden İsrail ve Amerika’yla bir anlaşma yaparlar, Filistin sorununu çözdüklerini düşünürler. Ama bu yöntem yıllardır işe yaramıyor. Türkiye bu kısır döngüyü kırmaya çalışıyor, yeni bir yaklaşımla geliyor ve diyor ki ‘Artık bu gerçekleri görün.’ Bu yüzden sayın Başbakan’ın açıklaması dün biraz sertti. Çünkü yıllardır İsrail insanları öldürüyor, ondan sonra çıkıp ağlıyor; ‘Ben barış istiyorum, beni anlamıyorlar.’ Bunun üzerine Batı liderleri nezaket gösteriyor, katliam da devam ediyor. İsrail’in barışa gitmediğini, yanlış yolda olduğunu birisinin göstermesi lazım. Bunu ABD söylemiyor çünkü farklı bir arayış içinde. Bölge liderleri söylemiyor.

Başbakan Erdoğan’ın çıkışı demokrasi için, burada halkı temsil ederek, Ortadoğu halkını temsil ederek bunu söylüyor. Davos’taki meslektaşım Ali Haşim bana ‘Hasan Nasrullah’ı hatırlatıyor’ demişti. Arap kamuoyunda halkın sesi Nasrullah idi iki sene önce, Arap öfkesini de dillendiren bir o vardı. Ama bugün bütün Müslüman Ortadoğu Arap ülkelerinin öfkelerini dile getiren bir başbakan var, Türkiye Başbakanı.

Hamas direniş örgütüdür, kimlerine göre terörist örgüttür ama o da aslında önemli bir şey. Çünkü batı gerçekleri görmek istemiyor, Irak’taki direniş gruplarıyla diyalog kuruyor, onların siyasete ve seçimlere girmesine yardım ediyor. Bence Hamas konusunda hiç yardımcı olmuyor, bu yüzden Rusya da Hamas’ın terör örgütü olmadığını defalarca açıkladı. Batının iki yüzlülüğü, batının gerçekleri görmemeye çalışan yöntemini Başbakan Erdoğan kırdı.”

 
NTV Haber paketine abone olmak için tıklayın

Ana Sayfa | Türkiye | Dünya | Ekonomi | Sağlık | Yaşam | Teknoloji | Kültür Sanat | Doğal Hayat | Eğitim | Moda
Spor | Hava Yol | İletişim | Yardım | İzleyici Görüşleri | Reklam Seçenekleri | Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları