GÖRÜŞLERİMİZİ TOPLANTIDAN SONRA AÇIKLAYACAĞIZ
Türk-İş:
Hükümetin önerilerini bilmiyoruz. Kısa çalışma ödeneği ile ilgili görüşlerimizi Hükümet ile yapacağımız toplantıdan sonra açıklayacağız.
Süleyman Çelebi (DİSK Genel Başkanı)
GÖRÜŞLERİMİZ ALINMIŞ GİBİ DAVRANILIYOR
Daha önceki katılımımızda üçlü danışma toplantısının, bu başlıkta yapılacağını sayın Bakan bize ifade etmişti. Bunun üzerine, buna rağmen Başbakan; Hayırlı olsun, Bakanlar Kurulunda kararlaştırdık dedi ve kısa çalışma ödeneğinin uygulanacağını söyledi. İçeriği konusunda ayrıntılı bir bilgimiz yok. Bizim açımızdan durum bu. Üçlü Danışma Kurulu yasanın bir gereğidir ve bu konularda toplanması gereklidir. Bu üçlü yapının, yani hükümet, işveren ve işçi temsilcilerinin ortak bir iradeleri yokken, Hükümet, kendi başına bu sonucu üretiyor ve bizim önümüze koyuyor. Biz yaptık ama sizin de görüşlerinizi alıyoruz diyorlar. Burada toplumu bir yanıltma var. Sanki bizim görüşlerimiz alınmış gibi davranılıyor. Böyle bir şey yok ama... Bunu doğru ve etik bulmuyoruz. Birinci eleştirimiz bu noktada. Ayrıntılı olarak önümüze ne konacağı hakkında yeterli bilgimiz yok. Kriz bahane edilerek işletmelerden işçi çıkartılmasına acil önlem alınması gerektiğini söylüyoruz. Kamunun krizde olan işyerlerine kaynak aktarması ve kredi borcu olan işyerlerine ödeme kolaylığı gösterilmesi konusunda bizim de önerilerimiz var.
ÇALIŞMA SAATLERİ DÜŞÜRÜLSÜN
45 saatlik çalışma süresinin 40 saate çekilmesini istiyoruz. Çalışma sürelerinin bir saat azaltılması halinde bunun 176 bin kişinin istihdam talebini karşıladığını hesapladık. Dolayısıyla beş saatlik zaman kısıtlılığı söz konusu olursa bu 500 binden fazla kişinin istihdam edileceği anlamına geliyor.
ZAMLAR GERİ ALINMALI
Diğer başlığımız da hayat pahalılığına karşı sosyal önlemler alınması konusunda. Bu, Başbakanın sunduğu sadaka bizim kültürümüzde vardır gibi bir şey değil. Kömür ve benzeri yardımlar yerine ihtiyacı olan kesimlerin temel ihtiyaçlarını karşılayacak ödemeler yapılmalı ve temel tüketim mallarına yapılan zamlar geri alınmalıdır. Özellikle temel tüketim mallarına yönelik kredi kartı harcamalarında faiz oranları aşağı çekilmeli, eğitim ve sağlık gibi temel başlıklarda fiyatlar yeniden ayarlanmalıdır.
KRİZ FIRSATÇILIĞI YAPILMAMALI
Kısa çalışma ödeneğinin nasıl ödeneceği konusundaki koşulları net olarak bilmek gerekiyor. Kaynak aktarımı, borçlanma esasına göre mi olacak, başka bir önerileri mi olacak, bunları bilemiyoruz. Ancak bu yalnız kaynak aktarımına yönelikse, bu kriz fırsatçılığından yararlanma şeklinde olmamalı. Bizim bu konuda önem verdiğimiz nokta, işsizlik sigortasının şu andaki yararlanma koşullarıyla ilgili sorunlar. Bunlar giderilmeden alınacak önlemlerin bir yarar sağlamayacağını düşünüyoruz.
ÜCRETSİZ İZİN HAK KAYBINA NEDEN OLUYOR
Şu anda birçok işyeri ücretsiz izin kullanıyor. Ücretsiz izin kullanılan işyerlerinde, üç-dört ay ücretsiz izin kullanılan işyerlerinde, çalışanın ücretsiz izin alması mümkün değil; bu hakkı da tamamen kayboluyor. Birinci önemli yanı bu. İşsizlik sigortasından yararlanma koşullarında sorun var. Bunların giderilmesi gerekiyor. Şu anda resmi olarak işyerinden atılan arkadaşların durumu hep kamuoyunun gündeminde. Böyle bir ciddi problem var; bunlar işsiz kalıyorlar... Ancak bir taraftan da belirsiz olan bir işsizlik var, o da ücretsiz izin kullanılması. Bu ücretsiz izin kullanılmasında, bir şekilde hak kaybına da uğruyor işçiler. Son dört ay prim ödemediği zaman işsizlik sigortasından işçiler yararlanamıyor. Ama o arada işveren de ücretsiz izin uygulaması yapıyor. Dolayısıyla da prim ödenmediği için işçi, iş akdini feshettiği zaman işsizlik sigortasından hiç yararlanamıyor. Böyle bir hak kaybı oluyor. İlk önce bunlar giderilmeli. İşsizlik sigortasından yararlanma koşulları kesinlikle düzenlenmeli. Ayrıca işveren işçiyi atıyor ama ihbar tazminatını, kıdem tazminatını ödememek için, bildirimde bulunmuyor.
ÇÖZÜM OLMAZSA EYLEM
İşten atılmalara ve işsizliğe karşı yoğun olarak sürdürdüğümüz kampanyalar var. İlki 29 Kasımda Ankarada oldu. Şimdi de emek cephesini birleştirerek, 15 Şubat günü geniş katılımlı olarak İstanbulda Emek ve Demokrasi Mitingi yapacağız. Eğer kısa çalışma ödeneği ile ilgili işçiler aleyhine bir sonuç çıkarsa, mitingde bu da gündeme gelecektir ve bu konuda daha geniş eylemler düzenleyeceğiz.
Yusuf Engin (Hak- İş Genel Başkan Yardımcısı ve Öz-İplik İş Genel Başkanı):
YARAYA MERHEM OLMAYACAK
Hükümetin Kısa Çalışma Ödeneğini gündeme alması gecikmeli de olsa olumlu bir gelişme. Bu krizin ciddiyetini ve derinliğinin bilindiğinin de göstergesi. Bu haliyle kısa çalışma ödeneği yaraya merhem olacak mı? Hayır olmayacak. Kısa çalışma ödeneği, işsizlik ödeneği kriterleriyle eş anlamlı tutuluyor. Bu yanlıştır. Kısa çalışma ödeneğinin amaca hizmet edecek, çalışana, çalıştıranlara nefes verecek şekilde yeniden süratle düzenlenmesi gerekir.
Kısa işsizlik ödeneği yeniden ele alınıp düzenlenmelidir. Süresi 3 ay. Azami süre 3 ay. Bu yanlış bir süre. Hiç olmazsa işsizlik ödeneğinde olduğu gibi 10 aya çıkarılması lâzım. Bir yerde 20 aydan kısa süre çalıştıysanız, bugün zor durumdaysanız, iş yeriniz üretime ara verdiyse, bu ödenekten yararlanamıyorsunuz. O nedenle sürelerin esnetilmesi ve amaca uygun hale getirilmesi lazım. Ücret artırılmalıdır. Mevcut haliyle ücret seviyesine göre asgari 264, azami 528 lira işsizlik ödeneği alınabiliyor. Bu çözüm değildir. Asgari ücretin brütünün üzerine çıkarmak, hatta asgari ücreti katlayan bir orana çıkarmak gereklidir. Hatta zorunludur. Sosyal devlet ilkesine uygun düzenlemenin yapılması lazım.
Bülent Pirler (Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu Genel Sekreteri):
KRİZ DÖNEMLERİNDE DAYAK YİYEREK ÖĞRENİYORUZ
Buradaki önemli hadise şu: Siyasi iradenin burada bir kriz var mı, yok mu, bunu kabul etmesi gerek. Ama duyduğumuz kadarıyla 500ün üzerinde işyerimiz başvurmuş şu anda ve 30 kadar işyerine de bunu kullandırmışlar. Demek ki siyasi irade de bunu kabul etmiş ki 30 iş yerinde Kısa çalışma ödeneği kullanılmış. Esasında şunu söylemem gerek: Bizim ayarımızda ülkelere baktığımızda böyle kriz dönemlerinde işçi-işveren ve hükümet kesimin bir araya gelerek yaptığı birçok toplantı var. Gelişmiş yapı içinde hiçbir işveren gelişmiş elemanını çıkarmak istemez. O kadar masraf edip yetiştirdiği kişinin elinden çıkmasını istemez. Mesela kanunlarımızda telafi çalışması diye bir müessese var. Bugüne kadar uygulayan bir yer yok. Çünkü o kadar sınırlandırımış ki, uygulamak mümkün değil. Üzgün olduğum taraf, ekonomi iyi durumdayken bunlar, yani esneklik uygulamaları önerildiğinde hep itelendi. Biz hep bunları kriz dönemlerinde dayak yiyerek öğreniyoruz.