|
|
Türkiyede 2008
Türkiyede 2008 yılının önemli toplumsal olayları, siyasi gelişmeleri, yargı kararları ve soruşturmaları....
NTV-MSNBC VE AJANSLAR
Güncelleme: 11:37 TSİ 31 Aralık 2008 Çarşamba
İSTANBUL - Ümraniyede geçen yıl ele geçirilen patlayıcılarla başlayan süreç bu yıl Ergenekon soruşturması adını alarak devam etti. Üniversitelerde türbanın serbest bırakılmasına ilişkin anayasa değişikliği süreci de ülke gündeminin tartışma yaratan konuları arasında yer aldı. Süreç, Anayasa Mahkemesinin iptal kararıyla sonuçlandı. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının laikliğe aykırı illerin odağı haline geldiği iddiasıyla AK Partiye kapatılma istemiyle Anayasa Mahkemesinde açtığı dava sonuçlandı. Yüksek Mahkeme, Anayasada kapatma için aranan nitelikli çoğunluk olan 7 üyenin oyuna ulaşılamaması nedeniyle AK Partinin 2008de aldığı Hazine yardımından 1/2 oranında yoksun bırakılmasına karar verdi. Almanyada görülen Deniz Feneri e.V davasında savcının Türkiye bağlantıları sözleri uzun süre gündemde kaldı. Türk Silahlı Kuvvetlerin ağır kış koşullarında Irakın kuzeyine hava gücü destekli kara harekatı düzenlendi. Polis 1 Mayısı Taksimde kutlamak isteyenlere sert müdahalede bulundu. Gaz bombaları ve copla müdahale sonucu çok sayıda kişi yaralandı.
Bu yıla damgasını vuran önemli olaylar ana hatlarıyla şöyle:
ERGENEKON DAVASI Ümraniyede geçen yıl ele geçirilen patlayıcılarla ilgili başlatılan süreç Ergenekon soruşturması olarak devam etti. İstanbulda görevlendirilen savcıların yürüttüğü çalışmalara ilişkin iddianamenin Ergenekon terör örgütü kapsamında hazırlandığı açıklandı. Ergenekon soruşturmasında aralarında emekli Tuğgeneral Veli Küçükün de bulunduğu bazı kişiler tutuklandı. Haklarında dava açılan Veli Küçük, İşçi Partisi (İP) Genel Başkanı Doğu Perinçek, Cumhuriyet gazetesi İmtiyaz Sahibi ve Başyazarı İlhan Selçuk ve eski İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemal Yalçın Alemdaroğlunun da aralarında bulunduğu 46sı tutuklu 86 sanığın yargılanmasına ise 20 Ekimde İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinde başlandı. Soruşturma kapsamında halen ADD Genel Başkanı emekli Orgeneral Şener Eruygur, emekli Orgeneral Hurşit Tolon, gazeteci Tuncay Özkanın da aralarında yer aldığı bazı kişiler tutuklu bulunuyor. Önce tutuklanan ve daha sonra serbest bırakılan ATO Başkanı Sinan Aygünün de bulunduğu bazı sanıklar hakkında ise henüz iddianame hazırlanmadı. Sağlık sorunları yaşayan emekli Orgeneral Eruygur ise tahliye edildi. Ergenekon soruşturmasında değişik illerde de gözaltılar oldu ve bu kişilerin ifadelerine başvuruldu.
TÜRBAN TARTIŞMASI Üniversitelerde türbanın serbest bırakılmasına ilişkin Anayasa değişikliği ile bu süreçteki tartışmalar da uzun süre gündemde kaldı. Başbakan Erdoğanın İspanyada, türban konusundaki Velev ki bir siyasi simge olarak taktığını düşünün. Bir siyasi simge olarak takmayı da suç kabul edebilir misiniz? sözlerinin ardından MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, konunun hukuki zeminde siyasal ve toplumsal gerginliklere yol açmadan çözüme kavuşmasında yardımcı olacaklarını açıkladı. Daha sonraki süreçte, 5735 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun çıkarıldı ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından onaylandı. Üniversitelerde uygulamaya ilişkin farklı görüşler ortaya konulunca, YÖK Başkanı Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan, Anayasanın 10 ve 42. maddelerine göre uygulama yapılabilmesi için ayrıca bir kanuni düzenlemeye ihtiyaç bulunmadığını bir yazıyla rektörlüklere bildirdi. Açılan dava üzerine Danıştay 8. Dairesi, bu yazıyı genelge kabul ederek, yürütmesini durdurdu. Anayasa değişikliğinin uygulamasına ilişkin süreçte YÖK Başkanlığı ile Üniversitelerarası Kurulun farklı yöndeki görüşleri konunun uzun süre tartışılmasına neden oldu. Daha sonra, CHP ve DSP, Anayasa değişikliğinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesinde dava açtı. Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliğinin yürürlüğünü durdurarak, iptaline karar verdi.
AK PARTİYE KAPATMA DAVASI Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkayanın, 14 Martta laikliğe aykırı fiillerin odağı haline geldiği iddiasıyla AK Partinin kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesinde dava açmasıyla başlayan süreç, 2008 boyunca tartışılan konuların başında yer aldı. İddianamede, Cumhurbaşkanı Gül ve Başbakan Erdoğanın da aralarında bulunduğu 71 kişi için siyasi yasak istendi. Anayasa Mahkemesi, davayı 30 Temmuzda karara bağladı. Yüksek Mahkeme heyetindeki 6 üye partinin kapatılması, 5 üye ise kapatılmaması yönünde oy kullandı. Anayasada kapatma için aranan nitelikli çoğunluk olan 7 üyenin oyuna ulaşılamadı. Ancak Yüksek Mahkeme, AK Partinin 2008de aldığı Hazine yardımından 1/2 oranında yoksun bırakılmasına karar verdi. Anayasa Mahkemesinin, AK Parti hakkındaki kapatma davasına ilişkin gerekçeli kararı da 24 Ekimde Resmi Gazetede yayımlandı. Gerekçeli kararda, Dinin ve dinsel duyguların istismarı nedeniyle laikliğe aykırı görülen davalı parti eylemlerinin toplumu devlete ve siyasete yabancılaştırması yoluyla demokratik işleyişi engelleyebileceği ve anayasal düzenin meşruiyetinin sorgulanmasına yol açabileceği inkar edilemez deniliyordu.
DENİZ FENERİ DAVASI Almanyada görülen Deniz Feneri e.V davasında Türkiye bağlantılı iddialar da uzun süre gündemde kaldı. Almanyadaki bu davada yer alan bazı iddialarla ilgili Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıyla soruşturma başlatıldı. Başsavcılık, Almanyadaki davanın karar ile diğer bazı bilgi ve belgelerini istedi. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının talimatı ile harekete geçen Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı, Deniz Feneri soruşturmasında adları geçen RTÜK Başkanı Zahid Akmanın da aralarında bulunduğu 6 kişinin mal varlıkları ile varsa ortağı oldukları şirketlerin mal varlıklarına ilişkin inceleme başlattı.
MEDYADA DÜELLOLAR VE KILIÇDAROĞLU Deniz Feneri davasını CHP adına izleyen Kemal Kılıçdaroğlu, türk kamuoyunun dikkatini olaya çeken isim oldu. Yolsuzluk dosyasıyla Şaban Dişlinin Akp Genel Başkan Yardımcılığından istifa etmesine yol açan Kılıçdaroğlu, bir başka genel başkan yardımcısı Dengir Mehmet Fıratla da televizyon yayında tartıştı.
Tartışmadan bir süre sonra Fırat görevinden istifa edince bu Kılıçdaroğlunun hanesine başarı olarak yansıdı. CHP Grup Başkan Vekili yıl sonuna doğru Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Melih Gökçeki terletti.
TERÖRLE MÜCADELE Terörle mücadele bu yıl da aralıksız sürdürüldü. Bu kapsamda ülke sınırlarında yürütülen operasyonlar Irakın kuzeyine yönelik hava ve kara harekatlarıyla devam etti, çok sayıda terörist silahlarıyla birlikte etkisiz hale getirildi. Irakın kuzeyindeki Zap-Şivi, Avaşin-Basyan ve Hakurk bölgelerinde tespit edilen terör örgütü PKKya ait hedeflere, Türk Hava Kuvvetlerine mensup savaş uçaklarınca yapılan hava harekatının ardından, 21 Şubat günü akşam saatlerinde, ağır kış koşulları altında sınır ötesi kara harekatı başlatıldı. 29 Şubatta sona erdirilen harekatta 240 teröristin öldürüldüğü açıklandı. Sınır ötesi kara harekatındaki çatışmalarda 27 güvenlik görevlisi şehit düştü.
Operasyonun ilk günlerinde dünyadan pek olumsuz ses gelmiyor, Türkiye de askerin Irakta kalıcı olmayacağı yönünde güvence veriyordu. Aylardır kara harekatı isteyen muhalefet ise operasyonun PKKya ciddi bir zarar vermeden bitirilmesine karşıydı. 3. günden itibaren dünya, Türkiyenin aleyhine dönmeye başladı. Washington yönetimi, Ankaraya gönderdiği Savunma Bakanı Robert Gates aracılığıyla, ordunun kısa sürede geri çekilmesini istedi. Her ne kadar Genelkurmay Başkanı Büyükanıt ,Kısa süre izafi bir kavram. bir gün de, bir sene de olabilir cevabını verse de harekat son erdi. 29 Şubatta sona erdirilen harekatta 240 teröristin öldürüldüğü açıklandı. Sınır ötesi kara harekatındaki çatışmalarda 27 güvenlik görevlisi şehit düştü.
Kara harekatı sırasında Oğlum olsa askere göndermezdim diyen Bülent Ersoy, halkı askerlikten soğuttuğu iddiasıyla yargılandığı davada beraat etti.
AKTÜTÜN SALDIRISI Hakkarinin Şemdinli İlçesindeki Aktütün Jandarma Sınır Bölük Komutanlığına 3 Ekim günü PKKnın Irakın kuzeyinde bulunan unsurları tarafından yapılan saldırıda, 17 güvenlik görevlisi şehit oldu. Çatışma sırasında 23 terörist öldürüldü. Beş ay önce aynı karakol saldırıya uğramış ve 9 asker şehit olmuştu. Kamuoyunda yükselen eleştirileri en fazla dillendiren Taraf gazetesi, bazı belgeler yayınlayarak saldırının bilindiği halde yeterli önlem alınmadığını iddia etti. Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ, haberlere Örgütün eylemlerini başarı gibi gösterenler, akan ya da akacak olan her damla kanın sorumlusu olacaktır. Herkesi dikkatli olmaya ve doğru yerde bulunmaya davet ediyorum. sözleriyle tepki gösterdi. Başbakanın da TSKdan yana tutum alması üzerine hükümete yakın duran gazete, Paşasının Başbakanı manşetini attı. Ekim ayı sonunda soruşturmasını tamamlayan Genelkurmay, bir askeri eksiklik saptamadı. Terörle Mücadele Yüksek Kurulunun olağanüstü toplantısının ardından bir dizi önlem gündeme geldi. Terörle mücadelenin kararlılıkla sürdürülmesine yönelik yeni önlemler ile bu kapsamda İçişleri Bakanlığı bünyesinde yeni yapılanmaya gidilmesi de halen tartışılıyor. PKKnın Irakın kuzeyindeki unsurlarına yönelik hava operasyonları ise yıl boyunca devam etti. İstanbul Güngörende peş peşe meydana gelen iki patlamada 17 kişi ile annesinin karnındaki bir bebek öldü, 154 kişi yaralandı. Diyarbakırda ise askeri servis aracını hedef alan teröristlerce düzenlenen bombalı saldırıda 6sı öğrenci 7 kişi öldü, 68 kişi yaralandı. ABDnin İstanbul Başkonsolosluğu binası önündeki silahlı saldırıda 3 polis şehit oldu, saldırıyı düzenleyen teröristlerden 3ü öldürüldü.
1 MAYISTA GAZLI MÜDAHALE Bazı sendika ve sivil toplum örgütleri, bu yılki 1 Mayısın Taksim Meydanında kutlanması yönünde karar aldı. İstanbul Valiliği izin vermedi. 1 Mayısı kutlamak amacıyla Taksim Meydanına yürüyüş başlatmayı planlayan gruba, DİSK binası önünde polis müdahale etti, çok sayıda kişi gözaltına alındı. Emniyet güçleri, işçileri dağıtmak için jop, tazyikli su ve gaz bombaları kullandı. Şişli etfal hastanesine kaçan grubu kovalayan polis, hastane bahçesinde biber gazı sıktı, bazı hastalar baygınlık geçirdi. Polis ÖDP İl Merkezine de gaz bombası attı.
ENGİN ÇEBER İŞKENCEYLE ÖLDÜRÜLDÜ Engin Çeber isimli bir tekstil işçisi de Ekim ayında polis şiddetine maruz kaldı. Sarıyerde gözaltında kötü muameleye uğrayan Çeber, Metris Cezaevinde dövülerek öldürüldü. Ölüm raporu işkenceyi belgeledi. İşkence suçundan açılan davada, nöbetçi müdür ile 3 infaz koruma memuru, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla yargılanacak.
HRANT DİNK DAVASI Hrant Dink davası, cinayet sanığı Ogün Samastın 18 yaşını doldurmasıyla basına açıldı. Cinayetin azmettiricisi Yasin Hayalin akrabası Coşkun İğci cinayet öncesi saldırıyı iki jandarmada görevli 2 istihbaratçıya bildirdim dedi.
Trabzonda haklarında görevi ihmal davası açılan 2 astsubay, ihbarı ciddiye alıp üstlerine bildirdiklerini itiraf edince eski Trabzon Jandarma Alay Komutanı Ali Öz hakkında yargılama izni çıktı. Savcılık askerler hakkında 29 Aralık günü dava açtı.
SİYASETTEKİ BAZI GELİŞMELER Siyaset dünyasında bu yıl yaşanan gelişmeler de gündemde kalan konular arasındaydı. AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu üyesi Abdüllatif Şener görevlerinden ve partiden istifa ettiğini açıkladı. AK Parti Genel Başkan Yardımcıları Dengir Mir Mehmet Fırat ile Şaban Dişli de partideki görevlerinden istifa etti. Fırattan boşalan genel başkan yardımcılığına İstanbul Milletvekili Abdülkadir Aksu getirildi. CHPnin 32. Olağan Kurultayında seçime tek aday olarak katılan Antalya Milletvekili Deniz Baykal yeniden genel başkan seçildi. Saadet Partisinde Numan Kurtulmuş, Anavatan Partisinde Salih Uzun ve Demokrat Partide ise Süleyman Soylu genel başkanlığı üstlendi. Demokratik Toplum Partisi (DTP) Genel Başkanlığı görevini sürdürürken sahte çürük raporu iddiasıyla tutuklanan Nurettin Demirtaş, yargılamanın ardından askerlik görevi için silah altına alındı. Demirtaşın genel başkanlıktan istifa etmesi üzerine bu göreve Mardin Milletvekili Ahmet Türk seçildi. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kapatılan RPnin son genel başkanı ve eski Başbakanlardan Necmettin Erbakanı Kayıp trilyon davasında özel belgede sahtecilik suçundan 2 yıl 4 ay hapse mahkum eden ve bu cezanın evde infazına ilişkin Ankara 9. Ağır Ceza Mahkemesinin verdiği kararı onadı. Balıkesir-Altınoluktaki evinde ikamet eden Erbakanın cezası, daha sonra sürekli hastalık nedeniyle Cumhurbaşkanı Gül tarafından kaldırıldı.
GÖREV DEĞİŞİKLİKLERİ Yüksek Askeri Şurada, Orgeneral Yaşar Büyükanıtın yaş haddinden emekli olması nedeniyle boşalan Genelkurmay Başkanlığına Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral İlker Başbuğ getirildi. Kara Kuvvetleri Komutanlığına Orgeneral Işık Koşaner, Jandarma Genel Komutanlığına ise Orgeneral Avni Atila Işık atandı. Osman Arslandan boşalan Yargıtay Başkanlığına Hasan Gerçeker, Sumru Çörtoğludan boşalan Danıştay Başkanlığına ise Mustafa Birden seçildi.
GÜNLÜK HAYATI ETKİLEYEN GELİŞMELER Bu yıl uygulamaya konulan bazı düzenlemeler ise günlük hayatı doğrudan etkiledi. Sigara içme yasağı, kapsamı genişletilerek 19 Mayıstan itibaren uygulanmaya başlandı. Maddi hasarlı trafik kazalarında sürücülerin, polis beklemeden tespit tutanağı tutması ve kaza yapan araçları fotoğraflamasına ilişkin uygulama da 1 Nisandan itibaren hayata geçirildi. Emekliler ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri ile BAĞ-KURluların muayene ve tedavide sağlık karnesi yerine T.C Kimlik Numarası bulunan nüfus cüzdanlarını göstermelerini yeterli sayacak yönetmelik değişikliği ise Nisan ayında yürürlüğe girdi. Cep telefonu abonelerinin numarasını değiştirmeden başka operatöre geçebilmesine olanak sağlayan Numara Taşınabilirliği de bu yıl başlayan önemli uygulamalar arasında yer aldı. Cep telefonu kullanıcılarına yeni iletişim olanakları sağlayacak Üçüncü Nesil Mobil İletişim Sistemleri (3G) ihalesi de yıl içinde yapıldı.
ÇALIŞMA HAYATINDAN Emeklilikte SSK kapsamında çalışanlarda aranan prim ödeme gün sayısını 7200e çıkaran, kadın ve erkeklerde emeklilik yaşını 2048 yılında da 65e yükselten 5754 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun çalışma hayatında tartışma yaratan düzenleme oldu.
Tuzla Tersaneler Bölgesinde meydana gelen ve bazıları ölümle sonuçlanan iş kazaları da uzun süre tartışılan konular arasındaydı. Tersanelerde ölümler durmadı. Denetimler arttı, Meclis Komisyonu rapor yazdı, medya işin üstüne gitti ama çeşitli kazalarda 21 kişi yaşamını yitirdi. Olumsuz şartlar hala sürüyor ama yine de tersaneler, binlerce işsiz için ekmek kapısı olmaya devam ediyor.
GÜNDEM YARATAN GELİŞMELER Konyada kaçak Kuran Kursundaki gaz sızıntısının neden olduğu patlama, 18 kız çocuğunun canını aldı. İstanbul Zeytinburnundaki iş merkezinde maytap üreten bir atölyedeki patlamada 21 kişi öldü. Patlamada yaralananların sayısı ise 115 kişi olarak açıklandı. İstanbul-Denizli seferini yapan Pamukkale Ekspresinin bazı vagonlarının Kütahyanın Çöğürler köyü yakınlarında raydan çıkması nedeniyle 9 kişi öldü, 20 kişi yaralandı. Kırıkkaledeki MKE Barut Fabrikasında meydana gelen patlamada ise 3 işçi öldü, yaralı sayısı ise 26 kişiydi. Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 15 gün içinde düşük doğum ağırlıklı (prematüre) 27 bebeğin, İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 13 bebeğin ölümü gündemde kalan konular arasında yer aldı.
Türkiye, kaçak göçmenlerin de umudu. 2008de yasadışı yollarından Türkiyeye gelen 50 binden fazla kaçak yakalandı. İstanbul Küçük Çekmecede 13 Pakistan uyruklu kaçak kamyonda havasızlıktan öldü.
Otostopla dünyayı gezen İtalyan Sanatçı Pippa Bacca, Murat Karataş isimli bir kamyon şoförü tarafından tevavüz edildikten sonra boğularak öldürüldü. İstanbulda bir kadın da polis kılığına girmiş kişiler tarafından sürüklenerek çalıştığı gece kulübünden sürüklenerek çıkarıldı ve 3 kişinin tecavüzüne uğradı.
Yaz aylarını Türkiye kene korkusuyla geçirdi. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığına yakalanaan 55 kişi öldü.
ARAMIZDAN AYRILANLAR Bu yıl İstiklal Savaşının hayattaki son iki gazisinden Yakup Satar Nisanda, emekli Albay Mustafa Şekip Birgöl ise Kasımda hayata gözlerini yumdu.
Siyaset dünyasından ise MHP İstanbul Milletvekili Gündüz Aktan, AK Parti İstanbul Milletvekili Osman Yağmurdereli, eski bakanlardan Ayvaz Gökdemir ve Ersin Faralyalı ile Sosyal Demokrasi Partisinin (SODEP) eski genel başkanlarından Cezmi Kartay, siyasetçi Sadun Aren vefat etti.
Dünyada La Diva Turca olarak alkışlanan opera sanatçısı Leyla Gencer, besteci ve devlet sanatçısı Avni Anıl, tiyatro sanatçıları Suna Pekuysal ve Hadi Çaman, bestekar Necdet Tokatlıoğlu, söz yazarı Aysel Gürel, müzisyen Tanju Duru, sanatçı Erkan Ocaklı, sinema sanatçıları Orhan Günşiray ve Kenan Pars bu yıl aramızdan ayrılan sanat dünyasının önemli isimleriydi.
Türkçenin yaşayan en büyük şairi olarak nitelendirilen Fazıl Hüsnü Dağlarca, eleştirmen ve yazar Fethi Naci (İsmail Naci Kalpakçıoğlu), şair İlhan Berk, şair ve düşünce adamı Erdem Bayazıt, Ali Püksüllüoğlu, yazar ve bilim adamı Metin Andın yanı sıra gazeteci Cüneyt Koryürek de aramızdan ayrıldı.
Bu yıl yaşamını yitirenler arasında Türkiye Futbol Federasyonu Başkanı Hasan Doğan ile şampiyon güreşçi Gazanfer Bilge de vardı. İş dünyasında ise Hasan Kalyoncu, Mustafa Yeşil ve Esat Edin yaşamını yitirdi, Banker Kastelli olarak tanınan Abidin Cevher Özden ise intihar etti.
 Hangi ayda ne oldu?

| |
|