EN CİDDİ (!) KONULAR
ABD, demokratların ve cumhuriyetçilerin kongre arefelerinde ne tartışıyordu? Barack Obamanın, cumhuriyetçilerin başkan yardımcısı adayı Sarah Palinle ilgili bir soru üzerine domuza ruj sürsen de domuzdur şeklinde rasgele yaptığı yorumdan yola çıkarak, onun cinsel ayrımcı olup olmadığını... Ya da cumhuriyetçilerin Obama hakkındaki cemaat örgütçüsü ifadelerinin ırkçı bir söylem olup olmadığını...
PALINDEN SONRA
John McCainin Sarah Palini yarıştaki yol arkadaşı olarak seçmesi kültür savaşlarını bir kez daha seçimlerin kalbine yerleştirdi. Palin Evanjelik bir Hristiyan. Tecavüz vakalarında bile kürtaja karşı çıkıyor ve yakın geçmişte bu yüzden Down sendromlu bir çocuğa hayat verdi. Eşcinsel evliliklerinin yasaklanmasını destekliyor.
McCainin Palini seçmesi medya tarafından ironik bulunmuştu. Ama bu ironi, politik tabloyu yeniden şekillendiren bir tepki yarattı. Cumhuriyetçiler, Obamayı züppe, liberal bir elitist olarak sunmayı tasarlayan bir yığın reklamla karşılık verdi.
MCCAIN; ILIMLI MUHAFAZAKAR
Amerikan politikasının bu şekilde bir horoz dövüşüne dönüşüşü, ABDnin yurtdışından iyi dostlarını hayalkırıklığına uğrattı. Her iki başkan adayı da başlarda, geleneksel kültür savaşçılarından farklı görünmüşlerdi. McCain her iki tarafın da kültür ortodoksluğu bekçilerine ayıracak zamanı olmayan, parti politikalarından bağımsız davranabilen bir öncü olarak ün kazanmıştı. 2000 yılında cumhuriyetçi adaylığına teklifini koyarken, Hristiyan muhafazakarlarının en güçlü isimlerinden Pat Robertson ve Jerry Falwelli hoşgörüsüzlük abideleri olmakla suçladı. Önde gelen muhafazakarlar onun adaylığına karşı canla başla mücadele ettiler; kürtaj konusunda fazla esnek, eşcinsel evlilikleri konusunda da düpedüz hatalı olduğu düşündüler. Söz konusu muhafazakarlar eşcinsel evlilikleri yasaklayan anayasal bir değişiklik talep ederken, McCain bu konunun eyalet yönetimlerine bırakılması gerektiğini düşünüyor.
McCain aynı zamanda uzun zamandır kültür savaşlarının yürütülme şekillerinden de son derece rahatsız görünüyor. Kendisi bu tarz şeylerin (eğer tartışılacaksa) meydanlarda bağırılıp çağırılarak dile getirilmesindense, özel olarak tartışılmaları gerektiğine inanan bir Cumhuriyetçi kuşağına mensup. (Gerry Ford ve Bob Dole diğer örnekler...)
ARABULUCU OBAMA
Obama ise doğal bir arabulucu... (Ya da onu eleştirenlere göre kesin tavır almaktan kaçınıyor) Onun yöntemi de farklılıkları keskinleştirmekten ziyade yumuşatmaya yönelik. 2004te demokratların kongresinde yaptığı, kariyerinde mihent taşı sayılan konuşmasında, bu ülkenin adının Kızıl Eyaletler ve Mavi Eyaletler değil, Amerika Birleşik Eyaletleri olduğunu ortaya koydu. Obama, demokratların dini konuları ele almayı reddederek ya da evanjelik seçmenlere kur yapmayarak hata yaptıklarını öne sürdü.
MUHAFAZAKARLAR ENDİŞELİ
Aslında koşullar da bir kültürler savaşının tekerrür etmesi için elverişli sayılmaz. Amerikalıların cennet dışında kafalarını meşgul eden pek çok şey var. Ayrıca, kültür savaşının muhafazakar tarafı ciddi bir panik içinde; George W. Bush ile hayalkırıklığına uğramış, hizip kavgalarıyla bölünmüş durumda ve geleceğe dair şüpheliler. 2006nın dönem ortalarında, Rick Santorum gibi muhafazakar kahramanların Senatodaki yerini kaybetmesi ve muhafazakar oyların düşüşe geçmesiyle büyük yenilgiler yaşadılar.
İKİ ADAY DA UZLAŞMACI OLMAK İSTİYOR
Hem Obama hem de McCainin kimi duygusal konulardan kaçınmak için iyi nedenleri vardı. Çoğu demokrat gibi Obama da bireysel silahlanmada kısıtlama konusunda kaytardı. Özellikle ülkenin Batısındaki demokrat eğilimli silah sahiplerini küstürmek istemiyor.
McCain, hücre kökü araştırmaları konusunda ölçülü davrandı çünkü partisinin tabanına kıyasla daha liberal bir tutumu var. Her iki aday da eşcinsel evliliklerini tartışmak konusunda gönülsüzdüler çünkü parti aktivistlerine teslim olmanın (demokratların durumunda eşcinsel evliliklerin lehinde tutum alarak, cumhuriyetçilerin durumunda ise anayasal yasak konulmasını savunarak) orta yolcu seçmenleri uzaklaştırabileceğini fark ettiler. Her iki aday da uzlaşmayı uygun gördüler; resmi ortaklıkları desteklemek ve evlilik sorununu eyaletlerdeki seçmenlerin kararına bırakmak gibi yolları seçtiler.
DİRİLTİLEN KÜLTÜR SAVAŞLARI
Ancak Amerikanın bir kültür savaşından daha kaçınabileceği fikri her zaman naif bir düşünceydi. Richard Nixonun 1960ların sonlarında sessiz çoğunluk adına standardını yükseltmesinden bu yana kültür savaşları, politikanın demirbaşlarından birisi haline geldi. Bunun altında çok basit bir saik yatıyor: Çoğu Amerikalı, değerler üzerinden bir savaşa girmeye fazlasıyla hevesli. Muhafazakar evanjelikler ve liberal profesyoneller yalnızca hem coğrafi hem de kültürel olarak farklı dünyaların insanları olmakla kalmıyorlar; katı bir şekilde birbirlerinden hoşlanmamaya programlılar. Muhafazakar evanjelikler, liberal profesyonellerin kendilerini aşağıladıklarına inanıyorlar. Liberal profesyoneller ise evanjeliklerin topluma teokrasi dayatmaya yeminli aptallar olduklarını düşünüyorlar.
 |
|
McCain ve Obama aynı zamanda farklı zamanların ve çok farklı geçmişlerin insanları. McCain eskiye dayanan bir savaşçı geleneğinden geliyor, bir çiftlikte oturuyor ve 1930larda doğmuş. Obama ise tümüyle farklı bir kuşak yetiştiren 1960larda hayata gelmiş, Vietnamın keskinliğinden paçayı kurtarmış baby boomer sonrası kuşağa mensup, melez bir sülaleden gelen ve kariyerini üniversitelerin ve büyük kent politikalarının içinde geçirmiş birisi. Destekleyicilerinde çok farklı duygular çağrıştırıyorlar; McCainin destekleyicileri önce vatan ve cesaretten bahsederken Obamanınkiler ırksal ve küresel bir uzlaşmadan söz ediyor.
KÜLTÜR SAVAŞLARI ALEVLENİYOR
Cumhuriyetçiler kibriti çakmadan önce bile kültür savaşları hiç yoktan alevleniyordu. En çarpıcı patlama Obamanın uzun süredir papazı olan Jeremiah Wright tarafından ateşlendi: Genç Obamanın Tanrıyla diyaloğunda aracı olan, evliliğine nezaret eden, iki kızını vaftiz eden ve çok satan otobiyografisinin başlığı olan Umut Etme Küstahlığını bulan kişiydi Jeremiah Wright. YouTubeda yayınlanan bir videoda Wright, 11 Eylül 2001 tarihine ilişkin olarak, kendi geçmişinde işlediği hataların bedelini ödediğini, bu yüzden esas suçlanması gerekenin ABD olduğunu söylüyor, şiddetle Tanrı Amerikayı korusun yerine Tanrı Amerikayı lanetlesin denilmesi gerektiğini savunuyordu.
İkinci harı alevleyen ise Bittergate (Umutsuzluk Skandalı) oldu. Obama, bir grup San Fransiscolu para babası bağışçıya, bazı işçi sınıfı seçmenlerin kendisine ısınmama nedenlerinin, ekonomik dertlerinden dolayı yaşadıkları umutsuzluk içinde silahlara ve dine sarılmaları olduğunu söyleyerek dert yanıyordu. Obama sıradan seçmenlerle bağlantı kurmakta zorlandığı konusunda kesinlikle haklıydı. Elinde bira şişesi tutarken bile rahatsız bir görüntü sergiliyordu.
OBAMANIN EN BÜYÜK ENGELİ
Obama, Philadelphiada ırklar arası ilişkiler üzerine yaptığı ve geniş çevrelerin övgüsüne mazhar olan konuşmasında Jeremiah Wrightı azarladı ve nihayetinde onun kilisesinden ayrıldığını açıkladı. Ama hem Bittergate hem de Wright olayı Obamanın seçimdeki en büyük handikapının kültürel yaklaşım olduğunun altını çizdi: En basit haliyle sıradan bir Joeya benzemiyor Barack Obama. Tuhaf bir adı, egzotik bir geçmişi var ve Amerikalıların yüzde 12si onun Müslüman olduğuna inanıyor. Demokrat adayığındaki başlıca rakibi Hillary Clinton, beyaz işçi sınıfına mensup seçmenlerin arasında çarpıcı bir şekilde daha başarılıydı.
KÜLTÜR, CUMHURİYETÇİLERİN SON SİLAHI
Hepsinden daha önemlisi: Cumhuriyetçilerin seçimi bir kültür savaşına dönüştürmekten başka seçenekleri de yok. Neredeyse Amerikalıların yüzde 80i ülkenin yanlış yolda olduğuna inanıyor. George W. Bushun onaylanma oranı yüzde 32. Çoğunluk Irak savaşının bir hata olduğuna inanıyor. Lehman Brothers ve Bear Stearns gibi güçlü bankaların çöküşü, emeklilik hakkı gibi bir meselesi olan herkes için kötü haber. Ve demokrat sosyal politikalar cumhuriyetçilerinkinden çok daha popüler; son derece muhafazakar bir grup olan evanjeliklerin yüzde 60ı sağlık konusunda demokratların politikalarını destekliyor. Eğer seçim mücadelesi kültür dışında başka bir şeyin üzerinden verilecekse, cumhuriyetçiler son derece zor durumdalar.
Aynı zamanda kültür savaşları konusunda, beceriksizce hem liberal profesyonellere hem de mavi yakalı işçilere seslenmek zorunda kalan demokratlardan çok daha iyiler. McCainin baş strateji uzmanı Steve Schmidt, düşmanlarının gözlerini oymaktan haz alan Karl Rovenin öğrencisi.
POLİTİKANIN KALBİNDE KÜLTÜR VAR
Kültür savaşlarının Amerikan politikasının kalbinde yer almasının çok daha sağlam bir nedeni de var. Çoğu ülke kürtajın yasal olup olmaması gerektiğine sandıkta karar verir. ABD ise bunu Yargıtay yoluyla yapıyor. Bu yalnızca Amerikayı, hayat hakkında seçim taraftarı mutlakçılar (ki hamileliğin geç dönemlerinde ya da kısmi doğum kürtajını bile kabul edilebilir buluyorlar) ile yaşam taraftarı mutlakçılar (ki ensest ya da tecavüz durumlarında bile kürtajın yanlış olduğunu düşünüyorlar) olmak üzere ikiye bölmekle kalmıyor, aynı zamanda pek çoğunun başkan seçerken kimi Yargıtaya aday göstereceğini kollamaları anlamına geliyor.
SONSUZ KÜLTÜR SAVAŞLARI
McCain ve Obama, George W. Bush ve Hillary Clinton gibilerin bölücü politikalarının üstesinden gelebilecek politikacılar olarak bir kez kendilerini sattılar. Üzücü gerçek şu ki, şimdi ABDyi değerler üzerinden her zamankinden daha fazla bölünmüş bırakacak türden klasik bir kültür savaşı veriyorlar.