HANGİ SAVAŞ?
Irak nüfus olarak da yüzölçümü olarak da Afganistantan daha büyük. Aynı zamanda Irak, Afganistandan çok daha zengin kaynaklara sahip. Irakın Amerikan kaynaklarından aldığı pay da Afganistana oranla çok daha fazla. Iraka 525 milyar dolar ayrılırken, bu rakam Afganistan için 140 milyar dolar. Irakta şu anda 15 tugay aktif Amerikan askeri varken, Afganistanda yalnızca iki buçuk tugay Amerikan askeri görev yapıyor.
DEĞİŞEN ŞARTLAR
Yaşanan şiddet açısından da Irak, Afganistana göre ağır basıyor. Şu ana kadar Iraktaki toplam Amerikan kaybı 4 bin askerken, Afganistanda 600 kayıp verildi. Ama işler değişmeye başladı. Mayıs ayından bu yana Aganistanda öldürülen ABD askeri sayısı Irakta öldürülenleri geçti.
Eğer Irakta durum düzelmeye devam ederse, bu konu seçmenin kullanacağı oyda, adayların söylediklerinden daha az ağırlıklı olabilir. Yavaş yavaş Iraktaki güçler de geri çekiliyor. 9 Eylülde Iraktaki bir deniz piyadesi taburunun Kasımda Afganistana kaydırılacağı açıklandı ve bunu bir başkası izleyecek.
 |
|
Siyasal şartlar da değişmiş durumda. Irak Başbakanı Nuri el-Maliki, daha milliyetçi bir duruş sergilemeye başladı. Aralıkta ayrılacak Birleşmiş Milletler güçlerinin yerini alacak Amerikalı askerlerin, 2011 sonuna kadar geri çekilmelerini öngören bir takvim istiyor. Bush bugüne kadar kesin bir tarihe karşı çıkarken, ülkedeki güvenlik durumuna bağlı olarak genel bir zaman aralığı belirlenmesinde hemfikir olduğunu söyledi.
IRAKTA DURUM NE OLACAK?
Buradaki asıl tartışma konusu şu; Irak durulacak mı yoksa işler daha mı kötüleşecek? McCain vaktinden önce ayrılmanın pek çok yanlışa davetiye çıkarmak anlamına geleceğini söylüyor ama kalıcı hükümet hakkında pek fazla şey söylemiyor. Irakın evlatları olan 100 bin Sünni nasıl olacak da El Kaide ile savaşmak için Amerikalılarca eğitilecek ve bunlar Şiilerin ağırlıklı olduğu hükümet tarafından özümsenecekler?
Obamaya göre ancak Amerikalıların kesin ayrılışı Iraklıları mezhep farklılıklarında bir uzlaşıya zorlayabilir. Obama 2010 ortalarına kadar, 16 ayda güvenli bir geri çekilmeyi, geride yalnızca El-Kaide ile savaşacak, Amerikan elçiliğini koruyacak ve Irak oldusunu eğitecek küçük bir gücün kalmasını istiyor. Peki ülke iç savaşa sürüklenirse? Obamaya göre bu Amerikanın işi olmayacak. Obama, yalnızca bir soykırımın onu tekrar müdahale etmeye zorlayacağını söylüyor.
ASKERLERİN SABRI NE ZAMAN TAŞACAK?
Iraktaki belirsizliklerin ötesinde, kaç Amerikan askerinin görev yapması gerektiği de soru işareti yaratıyor. Durumun en hararetli olduğu zamanlarda askerler 15 ay aktif görev yapıp, bir yıl ülkelerinde kalıyorlardı. Şu anda bu süre bir yıl aktif görev, bir yıl da izin olarak düzenleniyor. Ordu, evde kalma süresinin iki yıl olmasını istiyor ama bunun gerçekleşebilmesi için yeterli sayıda asker yok. Bu da başlı başına bir sorun kaynağı. Kimse askerlerin ne zaman sabrının taşacağını tahmin edemiyor. Halen askerlerin nitelikleri ve stresle ilgili kaygılar var. |
|
ORDUYU BÜYÜTECEKLER
Şimdilik McCain orduyu zorlamayı planlıyor. Yalnızca Irakta kalmak değil, Afganistana da Obamanın söylediğinden daha fazla asker göndermek istiyor. Uzun dönemde de bunu orduyu büyüterek yapmayı amaçlıyor. Obama ordudaki asker sayısını 650 binden 750 bine çıkarmayı hedeflerken, McCain bu sayıya 150 bin daha ilave yapıyor.
Tugaylar ucuza gelmiyor. Amerika, halihazırda İkinci Dünya Savaşından beri savunmaya en fazla para harcadığı dönemi yaşıyor. Pentegon ileride yüzde 10luk bir kesintiyi öngörüyor ve orduda kimse daha da büyümeyi beklemiyor. Obama füze kalkanı projesi için yapılan yatırımların yeniden belirlenmesi ile tasarruf yapmayı hedefliyor. Muhafazakarlar ise bu fikirden nefret ediyor. Eğer bir tasarruf söz konusu olacaksa, asker sayısı artsa bile bu gemi ya da uçak sayısının azalması anlamına gelecek. Böylelikle yeni gelecek başkan yalnızca Irak ve Afganistan savaşları arasındaki dengeyi değil, geleceğin olası gerilimlerini de dengelemek zorunda kalacak.