|
|
Bülent Ersoyun 12 Eylüldeki hukuk savaşı
Ersoya 1981de Evrenin talimatıyla konan sahne yasağı, 7 yıl sonra Özalın girişimiyle fiilen kaldırıldı; yasağa kaynak olan yasal düzenleme ise tam 21 yıl sonra, Erdoğanın siyasi yasağını da kaldıran AB Uyum Paketiyle ortadan kaldırıldı.
NTV-MSNBC
Güncelleme: 12:09 TSİ 27 Şubat 2008 Çarşamba
İSTANBUL - 12 Eylülün en popüler yasağı, Bülent Ersoy hakkındaydı. 1980 Ağustosunda İzmir Fuarında sahnedeyken, bir iddiaya göre seyircinin aç, aç tezahüratına karşılık vererek, savunmasına göre ise askısı koptuğu için sahne kazası sonucu göğüsleri ortaya çıkınca, İzmir Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturmaya uğradı. Eylül 1980de Kordon’daki evinde bir hâkime hakaret ettiği gerekçesiyle tutuklanarak Buca Cezaevine gönderildi. Ardından sahne yasağı geldi.
Yasak, İçişleri Bakanlığının 19 Mart 1981 tarihli bar, pavyon gibi içkili yerlerde, kadın kıyafetiyle erkeklerin çalıştırılmasının engellenmesini içeren genelgesiyle uygulandı. Ersoy, 14 Nisan 1981de Londrada ameliyatla cinsiyet değiştirdiği halde, nüfus cüzdanında erkek yazdığı için, kadın kıyafeti giyen erkek statüsündeydi. İstanbul Valiliği de, Polis Vazife ve Selahiyetleri Kanununa dayanarak, 13 Haziran 1981de kadın kıyafetiyle sahneye çıkan erkek olduğu gerekçesiyle Ersoya sahne yasağı koydu.
Yasa şöyleydi: Polis; genel ahlak ve edep kurallarına aykırı olarak, utanç verici ve toplum düzeni bakımından tasvip edilmeyen tavır ve davranışlarda bulunanlar ile bu nitelikte söz, şarkı, müzik ya da benzeri gösteri yapanları herhangi bir şikayet olmasa bile engeller. Aynı yasada, Kız ve kadınların gazino, bar, kafeşantan ve bunlara benzer içki kullanılan yerlerde çalışabilmeleri o yerin mülki idare amirinin iznine bağlıdır hükmü yer alıyordu.
EMNİYET VE YARGI ERKEK DEDİ Bülent Ersoy, ameliyat olduğunu belirterek kadın kimliğini ispatlamak için hukuk savaşına girdi. Sabah gazetesinde 28 Ağustos 2005 tarihinde yer alan Ersan Atarın haberine göre, dönemin İstanbul Valisi Nevzat Ayaz, bu savaşı şöyle anlattı:
Yasak konulduğunda ben oradaydım. Polis Vazife ve Selahiyetleri Kanununa göre, bir kadın sanatçının gazinoda çalışabilmesi için polisten izin alması gerekiyordu. Bülent Ersoy o dönem, erkek olduğu halde, Emniyete kadın olarak müracaat ediyor, izin istiyor. Emniyet bakıyor, Siz kadın değilsiniz, erkeksiniz diyor. Emniyet yasak kararını hazırladı. Vilayetten de tasdik aldı. Benim doğrudan ilgim yok. Bülent Ersoy, bu karara karşı Danıştaya itiraz etti. Danıştay emniyetin kararını onadı. Ersoy, Danıştay Dava Daireler Kuruluna itiraz etti. Orası da idarenin verdiği kararın hukuki olduğunu tasdik etti. Bu, İstanbul Emniyeti ve Valiliğinin aldığı kararın hukuki olduğunun ispatıdır.
ÖZAL İSTEDİ, AĞAR MÜJDEYİ VERDİ Ersoyun hukuk savaşı, 7 yıl sürdü; dönemin Başbakanı Turgut Özal ve eşi Semra Özalın devreye girmesiyle, Haydarpaşa Numune Hastanesinden kadın raporu aldı, Yargıtayın da onamasıyla, 7 Ocak 1988de kadın kimliğini resmen tescil ettirdi. Dönemin İçişleri Bakanı Mustafa Kalemli, yıllar sonra yazdığı Kalemlinin kaleminden adlı kitabında şunları anlatıyor:
Başbakan Özal beni çağırıp, Doktor, bu hadise çok değişik mecralara kaydı. Toplumun ahlaki ve moral değerleri açısından da gidişatı iyi görmüyorum. Lütfen bu olayla ilgilen, sonuçlandır dedi. İstanbul Valisi Nevzat Ayazı arayıp, bilgi aldım. Birkaç gün içinde İstanbula gittim, Emniyet Müdürü Ünal Erkan şehir dışında olduğundan, yardımcısı Mehmet Ağara telefon edip beni havaalanında beklemesini istedim. Ağara Bülent Ersoyun evine gitmesini, Haydarpaşa Numune Hastanesinden tıbbi durumunu tespit eden raporun alınacağını bildirmesini söyledim. Numune Hastanesi Başhekimliğine telefonla ricacı oldum. Sonuçları alıncaya kadar da Vilayette oturup bekledim. Ağar emniyete düşen bürokratik işlemleri bir günde halletti. Kişinin cinsiyeti kadın olarak tespit edildi ve tıbbi rapor verildi. Bu tespitin nüfus cüzdanına işlenmesi için evrak adliyeye intikal ettirildi. Bülent Ersoy da kendisine yapılan bu jeste ilk polis balosunda Ankarada muhteşem bir konserle karşılık verdi.
21 YIL SONRA, 1. ABYE UYUM PAKETİYLE KALDIRILDI Bülent Ersoyun yasaklanmasına neden olan kanun maddesi ise, Birinci AB Uyum Paketi ile kaldırıldı. Polisin kadın kıyafetiyle sahneye çıkan erkeklere yasak getirme yetkisi ile daha önce, içkili eğlence yerlerinde sahneye çıkan kadınların polise parmak izi vermesi, zührevi hastalıklar hastanesinden rapor alması gibi uygulamalar da kaldırıldı. Aynı paket, şiir okuduğu için hapse giren ve siyasetten yasaklanan Tayyip Erdoğanın yasağını da kaldırarak, başbakan olmasının yolunu açtı.
FRANSADA O BİZİM İÇ İŞİMİZ DEMİŞTİ Konservatuarda Klasik Türk müziği eğitimi gören Ersoy, 1980 yılında London Palladiumda ve 1983 yılında Madison Square Gardenda, 1997de (Ümmü Gülsümden sonra, etnik müzik sazlarıyla) Paris Olympia müzikholünde sahne aldı. Paris Olympiada sahne almadan önce Fransız Devlet Televizyonuna bir röportaj verdi; Fransız gazetecinin Türkiye sizin gibi bir sese yıllarca yasak koydu, nasıl yorumluyorsunuz? sorusunu O bizim ülkemizin iç işi diye yanıtladı. Azerbaycanda devlet sanatçısı unvanı da verilen Ersoyun sesi Japonyada ses laboratuvarlarında yapılan testler sonucu yüzde yüz kusursuz bulundu ve 1997 yılında Uluslararası Montu Merid Müzik Doktoru ünvanıyla ödüllendirildi.
| |
|