|
|
MHPnin baraj sorunu yok, inanmayan hafızasına sorsun
MHP lideri Bahçeli, yüzde 17.9 oy oranıyla büyük bir sürpriz gerçekleştirdiği 1999 seçimleri ile bugünkü seçim sürecinin konjonktürel benzerliğinin fazlasıyla farkında... Seçim stratejisini de tıpkı 1999daki gibi kurdu ve yürütüyor.
NTV
Güncelleme: 10:26 TS 22 Haziran 2007 Cuma
İSTANBUL - MHPnin 2004 yerel seçimlerinde aldığı yüzde 10.4 oranındaki oy, bu partinin alt sınırı olarak kabul edilebilir. Çünkü bu oy oranı, MHPnin en önemli rakibi iktidar partisi AKP oylarını artırırken ve 2002 seçim yenilgisinin yarattığı moral dağınıklığın iki yıl sonrasında yakalandı. MHPnin oy genişleme sahasının üst noktası olarak da, 1999 seçimlerinde iyice yaklaştığı yüzde 20 sınırı işaret edilebilir. Çünkü MHPnin bu seçimde, psikolojik üst sınırı daha yukarılara doğru zorlayacak çarpıcı değişiklikler yaptığı söylenemez.
22 Temmuz 2007 seçimlerinde MHP, yüzde 10 ile yüzde 20 alt ve üst sınırlarının ortalarında bir sonucu rahat alacak gibi görünüyor. Bu seçim tahmini için pek çok gerekçe veya dayanak ileri sürülebilir. Ancak, bu yazıda, sadece seçim sürecinde etkili olan veya olacağı varsayılan konjonktürel etkiler açısından bir karşılaştırma bulacaksınız.
Sosyal bilimler, neden-sonuç ilişkilerini açıklamak için sıklıkla tarih anahtarını kullanır. Özellikle, siyaset bilimi sözkonusu olduğunda bu daha geçerlidir. Benzer sosyal-siyasal koşulların benzer sonuçlar üretebileceği, en azından üretme olasılığının yüksek olduğu düşünülür. Önümüzdeki 22 Temmuz 2007 seçimlerine, bu pencereden bakıldığında belki bazı ipuçları veya paralellikler görebiliriz.
1999 SEÇİMLERİNİN HATIRLATTIRDIKLARI 18 Nisan 1999 Seçimlerinde, büyük bir sürprizle ikinci parti olarak yüzde 17.9 oy oranını yakalayan MHP, hem önemli bir çoğunlukla meclise girmiş, hem de koalisyon ortağı olarak iktidara adımını atmıştı. Türkiyenin büyük bir kısmı şimdiye kadar çok tanımadıkları bir lider ve alışık olmadıkları bir kadroyla tanıştı.
Bu sonuç, seçim öncesinde sandık pek bir şey değiştirmeyecek görüşünün hakim olduğu, siyasi gözlemcileri ve özellikle de medyayı çok şaşırttı. Bu şaşkınlığın sadece siyasi miyoplukla açıklanamayacağını söylemek için hafifletici nedenler bulunabilir, hatta bizzat MHPlilerin bile bu şaşkınlığa iştirak ettikleri hatırlanabilir. Ama bunlar bugün geçerli değil.
Peki ne olmuştu 1999 ilkbaharında? Nasıl bir konjonktürde seçime gidilmiş ve sandık sonuçlarını özellikle MHP açısından neler etkilemişti?
MAĞDURİYET DESTEK GARANTİSİ GETİRMİYOR Seçimden iki yıl önce 1997de dönemin hükümeti Refahyol Koalisyonu, 28 Şubat muhtırası aldı. Muhtıra sonrası başlayan süreçte dindar kesimler hem siyasi, hem kültürel ve hem de ekonomik olarak yoğun suçlamalara ve soruşturmalara maruz kaldı. Refah Partisi kapatıldı, yeşil sermaye operasyonları düzenlendi, her gün medyada yeni kasetler çıktı, okullarda türbanlılar için ikna odaları kuruldu. Yani, dindarlık vurgulu siyaset erbabı fazlasıyla mağdur oldu. Refah Partisinin yerine kurulan Fazilet Partisi, bütün seçim stratejisini bu mağduriyet üzerine inşa etti.
MHP, Milli Görüş tarafından 28 Şubat sürecinde sessiz kalmakla suçlandı. Ama özellikle orta-doğu Anadolu taşrasındaki muhafazakar seçmene dönük olarak yürütülen bu kampanya sonuç vermedi. MHP, bu atakları Milli Görüş çizgisinin beceriksizce hamleleri yüzünden dindar ve muhafazakar insanları sürekli devletle karşı karşıya getirdiği ve din istismarı eleştirisiyle karşıladı.
TERÖR GÜNDEMİ KARARSIZ SEÇMENİ ETKİLER 1998 yılında PKK Lideri Abdullah Öcalanın Suriyeden çıkıp İtalyaya gitmesiyle birlikte, başta İtalya olmak üzere batı ülkeleri karşıtı mitingler bütün ülkeye yayılmıştı. Öznesi batılı ülkeler olmak üzere, dost dediklerimiz terör örgütünü destekliyor ve bize düşmanlar hissiyatı güç kazanmıştı. 1999 yılında Abdullah Öcalanın yakalanıp Türkiyeye getirilmesinden sonra, önceki yıllarda şehit cenazeleriyle ivme kazanan terör sorunu yeniden ana gündem maddesi haline geldi. Ülkü Ocakları, seçime gidilirken, halk kararını verdi Apoyu asın afiş kampanyası başlattı.
Şehit cenazeleri yüzünden MHPye oy akıyor genel kalıbı, 90lı yıllar boyunca çok sık başvurulan ama önemli eksikleri olan bir değerlendirmeydi. Milliyetçi reflekslerin hız kazandığı, gündemi etki altına aldığı ve en önemlisi yaygınlaştığı dönemlerde, kararsızlar bloğunun sağ cenahında milliyetçi söylemin psikolojik merkezi seçenek olarak öne çıkar. Ve öyle de oldu.
ÇİZGİLER BULANIKLAŞINCA, NET GÖRÜNEN ÖNE ÇIKAR Siyaset arenasında büyük bir karışıklık yaşanıyordu. ANAPın dramatik düşüş süreci hızla devam ediyor, DYP Refahyol deneyinden ağır bir yara aldığı için çözülmeler yaşıyor ve bitmek bilmez, sürekli sonuçsuz kalan merkez sağda yeni oluşum tartışmaları devam ediyordu. Dört yıl önce birleşen CHP ve SHP 1995 seçimlerinde aldığı düşük oy oranı sonrasında toparlanamamış, Deniz Baykalın Genel Başkanlığındaki CHPnin solu temsil edip etmediği tartışılmaya devam ediyordu. Yani 90lı yılların başından itibaren yaşanmakta olan siyasi bulanıklaşma devam ediyordu.
MHP, efsanevi Başbuğu Türkeşin ölümünün ardından, kavgalı gürültülü bir kongre sonucunda Bahçeliyi Genel Başkan olarak seçti. Bahçelinin seçilme sürecinde de, Bahçeli döneminin ilk yıllarında da MHP, parti ve söylem düzeyinde bir öze dönüş hamlesine kalkışmıştı. Ciddi imaj zorluklarına rağmen, MHP ne dediği daha belli bir görüntü yarattı ve sonuç aldı.
GENEL GÖSTERGELER DEĞİL HAYATA YANSIYAN ÖNEMLİ 1990ların ortalarında nisbi enflasyon düşüşü ve ekonomik canlanma ile biraz soluk almaya başlamış kesimler bile artık rahatız ve daha iyi olacak demelerinin hiç de kolay olmadığını düşünüyorlardı. 28 Şubat sonrasında 1998 yılında gelen kriz, kendi etkisi kadar kriz beklentilerine de süreklilik kazandırdı. Özellikle, yeniden imzalanan IMF anlaşmasıyla tarım kesimi için pek güzel günler görünmüyordu. Küçük girişimci, esnaf ve küçük ticaret erbabı kendilerini ekonomik tehdit altında hissediyordu. .
Ekonomik dönüşümlerin hızlandığı dönemlerde, genel göstergeler pozitif olsa bile daima memnuniyetsiz kesimler ortaya çıkar. Türkiye gibi ekonomik pay dağıtımının büyük ölçüde devlet eliyle yapıldığı, en azından öyle olduğunun düşünüldüğü ülkelerde bu memnuniyetsizliğin faturası siyasilere daha fazla yansır. 1999da da ekonomik nimetlerin dışına itildiklerini düşünenler az değildi ve önemli bir kısmı MHPyi bu tepkinin adresi gördü.
MEDYATİK OLMAK HER ZAMAN AVANTAJ DEĞİLDİR MHP, seçime gidilirken medyada en az yer bulan partiydi, Genel Başkanlığının ikinci yılındaki Devlet Bahçeli de genel kamuoyu açısından en az tanınan liderdi. Bahçeli televizyonlara çıkmadı, gazetelerde sık sık boy göstermedi. Bazı MHPliler bile, bunun ciddi bir zaaf olduğunu düşünmekteydi. Seçim analizlerinde MHP, denklemlere pek dahil edilmiyor, seçim sonrasında olası koalisyonlar tasarlanırken hiç hesaba alınmıyordu. MHPliler kendi yan kuruluşları dışında meslek örgütü, vakıf ve dernek davet listelerinde yer almıyorlardı.
MHPnin gözlerden uzak olması, denenmemiş seçenek iddiasını besledi. Bahçeli, az hareket eden ve az konuşan bir lider olarak kendini hatalardan korumuş olmasının yanı sıra ağır imajını pekiştirdi. MHP konsantrasyonunu ve enerjisini taban çalışmalarına yöneltti. Saklanarak büyümeyi başaran MHP, seçimin son düzlüğünde kararsız sağ seçmenin yanısıra pek çok sağ parti seçmeninin de ikinci parti seçeneği olmayı başarmıştı.
YAŞANANLAR, YAŞANACAK OLANLARI ANLATIR MI? Tekrar bu okuduğunuz yazının en başına dönelim. 22 Temmuz 2007 seçimlerine gidilen konjonktüre, yukarıda kısaca özetlediğimiz küçük hafıza gezisinin ışığında baktığımızda, sizce de raslantı olamayacak kadar çok benzerlik yok mu? Özellikle, MHPnin karşı karşıya olduğu, etki alanına girdiği veya etkilediği koşullar açısından.
AKPnin, Cumhurbaşkanlığı seçimi dolayısıyla yaşananlar, 27 Nisan Muhtırası ve siyasi olduğu iddia edilen yargı kararlarıyla gerekçelendirdiği mağduriyet söylemi, 22 Temmuz seçimlerinin başlangıç gündemiydi. Ancak üst üste gelen saldırılar, şehit haberleri ve Genelkurmayın sınırötesi harekat çıkışıyla gündem hızla değişti. Bu, MHP önündeki mağduriyet barajının kalkması demek.
Merkez sağdaki birleşme fiyaskosu, AKP ve CHP vitrinlerindeki siyasi kimlik bulanıklığı, siyasi yelpazenin daha da karışmasına neden oldu. AKP vitrin hamlelerini MHPye kapışacağı coğrafyaya göre değil, kentli ve merkez seçmene dönük olarak hazırladı. Ekonomik göstergelerin pozitif görünmesine rağmen, ekonomiye hala belirsizlik hissiyatı egemen. MHP ve Bahçeli yine medyada fazla yer almıyor.
Ve en önemlisi de, MHP lideri Devlet Bahçeli bu benzerliklerin fazlasıyla farkında... Çünkü, seçim stratejisini tıpkı 1999daki gibi kurdu ve yürütüyor.
| |
|