İSTANBUL - Festivalin 4 atlısıyla yolculuğa çıkma şansı elde ettim bu sene. Düşünceler ve kareler arasında uçarcasına yaptığımız yolculuğun ardından sıra, meraklısını da bu seyahate eşlik ettirmeye geldi.
Büyülü fenerin ışığında bizimle yolculuk eden konuklarımız; 2005 yılı İngiltere-ABD ortak yapımı Punk Tavrı / Punk: Attitudeun yönetmeni Don Letts, 2005 yılı ABD yapımı belgesel Gecekonduda İsyan / Favela Risingin yönetmeni Jeff Zimbalist, 2005 yılı Çek Cumhuriyeti yapımı Shutka Rekorlar Kitabı / The Shutka Book of Recordsun Sırp yönetmeni Aleksandar Maniç ve yaklaşık olarak 50 sene önce çektiği kısa belgesellerinden bir derlemeyle katıldığı Festival tarafından Yaşamboyu Başarı Ödülüne değer bulunan İtalyan Sinemasının büyük ustası Vittorio de Seta.
POLİTİKALAR ÜSTÜ BİR HAREKET: PUNK ROCK 70lerin ortalarında sahneye çıkan punk rock, sadece müzik alanında kısıtlı kalmadı. Don Lettsin Punk Tavrı da, sinema ve moda üzerindeki etkileriyle nasıl bir kültür hareketi haline geldiğini, yeraltına çekilmesini ve 90larda yeniden çıkışa geçişini anlatıyor.
 | |
İngiliz punk sahnesinin önemli isimlerinden biri olan DJ, menajer ve video klip yönetmeni Don Lettsin yönettiği filmde Henry Rollinsten Jim Jarmuscha kadar geniş bir skalada punk rockı etkilemiş ve ondan etkilenmiş sanatçıların görüşlerine başvuruluyor. Kronolojik olarak da grupların yaptıkları müziğe yer veriliyor.
Belgeselde bir dış sesin anlatımına yer vermeyen Letts, anlatımını, açıklanan görüşler ve konser görüntülerinin başarılı biçimde kurgulanmasıyla güçlendirmiş.
Punk ve reggae müziği birleştirerek, kendisine özgün bir alan açan Don Letts, eleştirel tavrını bugün de koruyor. Bush ve Blairin politikalarına ağır eleştiri getiriyor; Irak ve Vietnam işgalleri arasında paralellikler kurarken, sözünü sakınmıyor.
AMAÇ YARIŞMAK DEĞİL KAZANMAK! Makedonyada, çingenelerin dünyadaki en büyük yerleşim yerlerinden biri olan kasaba, Shutka (Şutka) bulunur. Kasaba sakinleri akla gelen/gelmeyen her dalda birbirleriyle kıyasıya rekabet halindedir. En geniş porno koleksiyonu sahibi, en iyi şarkıcı, en iyi aşık, en zengin ve en fakir adamlar, en iyi vampir avcısı gibi alanlarda ve daha yüzlercesinde, amacın katılmak değil kazanmak olduğu, sonu gelmez yarışlar içindedir Shutka ahalisi.
 | |
2005 yılı Çek Cumhuriyeti yapımı Shutka Rekorlar Kitabı / The Shutka Book of Recordsun Sırp yönetmeni Aleksandar Maniç -bu muhteşem dörtlü içinde- en uzun süreli (filminin gösteriminden sonra fuayede, Çiçek Pasajında demlenirken, ertesi sabah da Pera Palasta ve İstanbul sokaklarında) konuştuğum ve fikir alışverişinde bulunduğum sinema adamı oldu. Sevdiğimiz yönetmenlerin ve favori filmlerimizin dahi hep aynı çıkması, gerçekten çok özel bir çalışma olan Shutkanın yaratıcısıyla sohbetten aldığım zevki ikiye, üçe katladı.
FAVELALAR, MÜZİK VE DANSLA KURTULACAK (MI?) Jeff Zimbalist, 2005 yılı ABD yapımı belgeseli Gecekonduda İsyan / Favela Rising ile Uluslararası Belgeselciler Birliği Yılın Filmi, Leeds İzleyici Ödülü, Tribeca En İyi Yeni Belgesel Yönetmeni, New York Latino Film Festival En İyi Belgesel ödüllerini kazanmış bir sinema adamı.
 | |
Favela ise, Brezilyaya özgü gecekondu mahallelerine verilen yerel bir ad. Belgeselin mekan bellediği şehir Rio de Janeiroda tam 600 favela var; hepsi de kendi hükümranlıklarını ilan etmiş olan ve kendi özel kanunları ve liderleriyle, kendilerince -özellikle uyuşturucu satışı üzerinden- bir yaşam biçimi geliştiren yerleşimler.
Favela Risingde, eski uyuşturucu satıcısı Andersonın, yaşadığı aydınlanma sonrası, müzik ve dansı kullanarak gençleri uyuşturucu ve şiddet batağından kurtarmaya çalışması anlatılıyor. Bir nevi pasif direnişle, kötü giden hayata dur deme çabasının sembolleştiği hareketi, Anderson ve arkadaşları, Afro-Reggae diye adlandırmış.
Afro-Reggae hareketi, hip-hop müziği ve Afro-Brezilya dansları yoluyla toplumu, uyuşturucu satan yeniyetme çetelerinin uyguladığı ve yozlaşmış polisin göz yumduğu vahşi baskıya karşı birleştirme amacı güdüyor.
Kurtuluşa giden yolda dramatik bir olay gerçekleşir. Hareket, duraklar. Kurtuluş bir başka bahara mı kalmıştır? Kurtuluş mümkün müdür? Peki , kurtuluş diye bir şey var mıdır?
ESKİ TÜFEK VITTORIO DE SETA Hepsi de 10-11 dakika civarında süren ve 1954-57 yılları arasında çekilmiş olan Kılıçbalığı Zamanı, Ateş Adası, Kükürt Madeni, Sicilyada Paskalya, Deniz Köylüleri, Altın Işıklar ve Balıkçı Tekneleri adlı yapımlar, her ne kadar, literatürde belgesel olarak geçmekteyse de, usta yönetmen onlara -örneklerine kurmaca filmlerde rastlanılan- özel bir anlatım gücü katmış.
 | |
Günümüzden bakıldığında, elbette 50 yıl öncesinin yapımları belki o kadar da etkileyici görünmüyor ve şimdinin belgesel kuramlarından uzağa düşüyorsa da, anakronik yaklaşmadığımızda, filmlerin, zamanının ne denli yetkin örnekleri olduğunu anlamak ve ustanın hakkını teslim etmek lazım.
Vittorio De Seta, Pier Paolo Pasolini ve Ermanno Olmi ile birlikte İtalyan Sinemasının en önemli gerçekçi sinemacılarından biri sayılıyor.
Abbas Kiarostami filmlerinin (örneğin Kirazın Tadı) zaman, mekan ve ses kullanımı açısından De Seta üslubuna gösterdiği yakınlık, dikkate değer. Bu konudaki soruma, vakti zamanında İtalyaya beni görmeye gelmişti Abbas yanıtını veriyor 83 yaşındaki sinemacı. Bu konu üzerinde çalışılmaya değer diye düşünüyorum, beraberce İstiklale çıkarken. Caddede fotoğrafının çekilmesi, açıkça mutlu ediyor dev sinemacıyı, film gösterimi ve sonrasında kendisine ve yapıtlarına gösterilen ilginin mutlu ettiği gibi...
 | |
Ailesi Calabrialı -yani Çizmenin burnundan- olduğu için Akdenizle bağlantılı filmler çektiğini söyleyen De Seta, Palermo doğumlu. Güney İtalya insanının çok zor geçen hayatını, doğayla giriştiği mücadeleyi belgesel/kurmaca ayrımını neredeyse ortadan kaldıracak denli güçlü filmlerle beyazperdeye yansıtmış.
İtalya seçimlerinde oy verebilmek için ülkesine erken dönmek zorunda kalan De Seta, master-classını film gösteriminin hemen ardından gerçekleştirdi. Çoğunluğunu gençlerin oluşturduğu seyirciler, belgesel filmler bittikten sonra -büyük oranda- salondan ayrılmayarak usta yönetmenin tecrübelerini paylaştı.
Belgesellerinde mizansen oluşturup oluşturmadığı ile ilgili soruyu yanıtlarken, onları çekerken pek müdahaleci olmadığını, ancak kılıçbalıkları ile ilgili olan filmde fazladan çekimler yaptıklarını, bunun da gerekli olduğu için yapıldığını kaydetti.
Uzun metrajlı filmlerden önce -yasa gereği- gösterilmesi gereken kısa metraj De Seta belgeselleri, genellikle salon sahiplerinin para hırsı sonucu reklamlara yenik düşmüş, söylediğine göre...
İtalyan Sinemasının Büyük Ustası, gençlere, kendi iç seslerine güvenmelerini, her şeyin mantıkla ele alınamayacağını anlattı.
Önceliğin tekniğe verilmemesini, önemli olanın insanın duyguları olduğunu ve genç sinemacıların korkmadan işe girişmeleri gerektiğini söyledi.
| DİĞER HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ |
 |
| |