Sevin Okyay: Sonunda İstanbula geldin diyeceğim ama senin filmlerin tek yoldan gitmez, aslında bunda da birkaç tane yol vardır. İstanbula geldiğin için İstanbul diyorum, her şeye rağmen öne çıkıyor. Bu çete, organize işler, süper kahramanlar meselesi nedir?...
Yılmaz Erdoğan: Senaryonun ilk sayfasında şöyle bir şey yazıyor; İstanbul bizim başrol karakterlerimizden bir tanesidir. Kendisi layığıyla oynatılmalı ve çekilmelidir diye yazdım çünkü; böyle bir sıkıntım var gerçekten de, hani, buranın ne güzel bir şehir olduğu meselesi değil bu, buranın, şehrin içinde yaşanan her şeye, karakter olarak bir katkısı var. Onu başkalaştırıyor, o olay İstanbulda oluyor yani. Bizim daha önceki işlerde de çok fazla rastlamadığım bir şey bu. İstanbulu görmeden çok İstanbul işi seyrettim. Bunun içinde mesela, tarihimizde kullanılmamış bir kamera kullandık ve filme çok önemli bir karakter verdi. Süper karyo dedikleri, bu sefer flycam değil, büyük helikoptere bağlanan bir kamera, onunla elde edilen görüntüleri şaşkınlıkla izledim. Mesela Beyoğlunun üstünden gelip bir Taksim meydanı çektik, ki normalde helikopterle inilemeyecek irtifalara inebilen bir ekipti, çok acayip bir şey oldu yani, görsel olarak istediğim görüntüyü elde ettiğimi düşünüyorum. Hikâyeye gelince, şöyle bir cümleden çıktım aslında, hani diyorlar ya; Namussuzlar da namuslular kadar cesur olsa. Ben de dedim bakalım ne olur
S: Senin kahramanların da tam anlamıyla kötü ya da tam anlamıyla iyi olmaz zaten.
Y: Değil, değil, hiç değil. Yani yine öyle ama, hiçbir biçimde bu işlere bulaşmamış bembeyaz bir ailenin gösterdiği
hatta böyle bir replik de var, İşte biz o cesur namuslularız diyor kız. Ama cesaret denen şeyin aslında bir suç ilişkisine dönüştüğünün bu şehirde, bu şehrin, hep birlikte içine etmeye çalıştığımız bu şehrin de her şeye rağmen ayakta durduğunun hikâyesi. İşte bizi ancak bir Superman kurtarır, ama Supermani kim kurtarır gibi bir hikâyeye gitti iş. Ama benim şimdiye kadar
S: Bir kurtarıcı, demek ...
Y: Evet, filmde hep bir kurtarıcı hissi var, herkes aynı zamanda hem kurtarılan, hem kurtaran, ama kurtarmanın suçtan geçmeyen bir yolu yok. Çünkü ortada bir adalet, ya da güvenlik sistemi yok. Yani aslında alt metni bu, ama üstünde basit bir .... yani ben basiti seviyorum; çünkü en karmaşık şeyin basit olduğunu düşünüyorum. Bazen biz: çok fazla fikri olan, yazar, senaristler ya da yönetmenler, basiti ıskalıyoruz. Aslında tek çizgide anlatılması gerekir, bana göre. Burada da öyle oldu, ama baştan sona bir durum komedisi olduğu için de, üç filmim içinde en komik filmim bu oldu.
S: Dokunaklı yerleri de vardır mutlaka, her zaman oluyor çünkü.
Y: Var, diğer filmlere göre daha az bir dozda ama, var yine de. O şundan kaynaklanıyor, karakterlerin kaç boyutunu çizdiğinle ilgili bir şey. Genellikle komedi filmi denen türde iki boyutludur o işler daha çok, oraya girilmez yani, derin mevzular ya da karakterlerin iç meselelerine girilmez. Ama ben öyle sevmiyorum, benim mizahım zaten onun içinden çıktığı için, hırsızın dünyasındaki ... Benim oynadığım adam, dolandırıcılık çetesinin başında, ama mesleğini iyi kötü, kendine göre prensipleriyle yapan biri. İt kopuk değil yani, böyle bir dünya olduğunu, çalan insanların çalmalarının da bazı sebepleri olduğunu karakterin içinde anlatmaya çalıştım.
S: Cem rakip mi?
Y: Cem, filmin kötü adamı. Cemin öyle bir kadrosu oluştu.
S: Vizonteleye devam edecek misin?
Y: Onun hikâyesini de yazıyorum bir yandan, o hikâyeyi belki de, bilmiyorum, tamamlamak istiyorum, bir Ankara hikâyesi o. Ama ne zaman yapacağımı bilmiyorum, hep kış şeyi olduğu için. Önümüzdeki kış.
S: İstanbul çalışmak için en zor yer derler. Zorluk çektiniz mi?.
Y: Başta ekibe şunu söyledim. İstanbulda filmi çekerken filmi çekme kolaylığı bizim için bir ölçüt olmayacak. Orada çalışmak daha kolaydır, burada zordur, ben anlamam öyle şeyden. Hayatın içine gideceğiz, neyse eziyetini çekeceğiz, ama filmi çekeceğiz. Beyoğluysa Beyoğlu, Taksimse Taksim diye düşündük ve öyle yaptık.
Çok da sorun olmadı aslında. Düşündüğümüz problemlerin hiçbirisi ortaya çıkmadı. Bir kere hakikaten İstanbuldaki yönetici kesim yardımcı oldu; polisi, valiliği, belediyeler, hepsi çok yardımcı oldu, gittik görüştük hepsiyle. Seyirci, yani sokaktaki halk açısından da hiçbir problem olmadı. Asmalımescitte falan, bazı yerlerde trafiği tıkadık, helikopterler indirdik oysa. Bir de sokakta da hissediyorsun, senin film yapmanı istiyor insanlar, yani senin yaptığını, nasıl yaptığını biliyorlar. Hiçbir yerde bizi çalışamaz duruma getirmediler, çok rahat çalıştık diyebilirim.
Biz İstanbulu bir de şöyle çizdik: merkezi Beşiktaş olarak algıladık, zaten fragmanda da denizden yükselen yer Beşiktaştır. Beşiktaşın sağ tarafı Beyaz İstanbul, diğeri de eski İstanbul. Tophaneden başlayarak, öyle bir strateji yarattık, bu iki dünya arasındaki çatışma gibi kurduk. Herkes İstanbulu farklı koyuyor ama, benim gördüğüm merkez, Beşiktaş. Etrafında dönüyor işler yani.
S: Üstelik ikimiz de Beşiktaşlıyız
Y: Zaten bana da başka merkez yakışmazdı tabii, Beşiktaş Kültür Merkezine ... İstanbulun yerleşim sosyo-ekonomik dağılımına da baktığında şehir merkezi diye bir merkez varsa, o Taksim değil artık. Çünkü Beşiktaşın deniz ilişkisi falan tam.
S: Bu soruyu sevmiyor olabilirsin ama, sonuçta iş hep gelip oraya dayanıyor: Hangisi daha çok iş yapacak?
Y: Müjde Arın bana dediği gibi benim başımın altından çıkmış bu iş, öyle diyor. Hep diyor Yılmazdan çıktı, ben üç koydum, sen dört koydun.
S: Ama bu kötü bir şey değil ki. İnsanların ayağı sinemaya gitmeye alıştı, yerli filme
Y: Ben şunu anlatmaya çalışıyorum Türkiyeye ve bundan da gocunmuyorum, iki kavramı ısrarla kullanıyorum: seyirci sayısı ve para, bu ikisi de benim için teknik terimlerdir. Film yaparken gerçekten umursadığım şeyler değildir, ama filmi değerlendirirken ciddi ölçütlerdir bunlar. Çok sayının ne demek olduğunu, az sayının ne demek olduğunu o film bazında değerlendirmek gerekir. Ama önemlidir, işarettirler
İki tür sinema var benim bildiğim, bütün kavramları biz yanlış konuşmayı seviyoruz. Sanat sineması, yok kıl tüy sineması diye bir şey yok. Yapımcı sineması diye bir şey var, bir de yönetmen sineması diye bir şey var. Bir de bizim gibi yapımcı-yönetmen sineması var. Üç tür var dünyada, burada da kimin patron olduğunu göre pozisyon değişir. Sanat sineması denilen sinemada yönetmendir patron. Öbüründe yapımcıdır. Ama sinemayı endüstri yapan, yapımcı sinemasıdır.
Şimdi mesela biz delice girmişiz bu işe Vizontelede, rakam yurt dışıyla birlikte 3,5 milyon olmuş. G.O.R.A.nın 4 olmuş
Türkiyede benim gördüğün orta vadede uzak ufuk 9 milyondur. Altyapısıyla, vesaire ile böyle bir rakam var. Türkiyede 9 milyon seyirci demek, Amerikalı ve Avrupalı pek çok şirketin buraya gelip, buradaki sinema pazarına ortak olmak istemesi demektir. O da ülkenin değişmesi demektir, her şeyi değiştirir. Dolayısıyla paradan puldan söz ederken, eğer niyetiniz iyi değilse bu lafı normal olarak algılayamayabilirsiniz, ama tabii ki ben Organize İşlerin G.O.R.A.yı da geçmesini isterim, sonra yaptığımın da onu geçmesini isterim, bu gidecek böyle. Sonuçta hâlâ 4 milyon yeterli bir rakam değil. Hem film yapma sayısını, zamanlamasını çoğaltmamız gerekir, hem de her filmin 5 milyonu hedeflememesi gerekir, bazen siz 1,5 milyonla bu yaptığınız filmden daha çok para kazanabilirsiniz. Bizim denediğimiz şey zaten en zoru sinemada, hem iyi film olacak, hem çok iş yapacak. Bu zaten benim bildiğimi sinema meselesinde en yüksek çıtadır.
Jüri meselesinde de bunu çok konuşmuştum, seyirlik unsuru bazı filmlerde yoktur ve dünya sineması da böyle kabul etmiştir, olmaya da bilir. Ama ben diyorum ki iki eşit film arasında bir tanesinin seyirlik unsurunun olması, onun eksikliği değil artısıdır. Bunu belirlememiz gerekir, bunun böyle olması gerekir. Ben seyirlik unsurunu filmlerde her zaman çok göz önüne almışımdır, kendi filmimi yazarken de, çekerken de seyircisiyim, sıkıldığım yeri atarım. Benim filmimde kimse sıkılmasın isterim. Buna eğlence sineması diyebilirsiniz, ne derseniz deyin, ben sıkılınsın istemem. Bazı filmleri beğenmişimdir sıkıldığım halde, olabilir, böyle bir sinema var, yavaşın bir estetiği var, ama benimkinde o yok, ben yavaş bir adam değilim. Hiçbir zaman da olmadım, sevmedim. Hızlı olmakta yarar var,. Acelemiz var, işimiz var yani. Ama ben böyle düşünüyorum, hiç kimseye de kendi modelimi dayatmam, bu benim yoğurt yiyişim, herkesin de başka yoğurt yiyişi olması zaten güzel olan.
S: Sadece böyle olsa güzel olmaz, sadece öyle de olsa güzel olmaz.
Y: Ama çok sık yapılan bir şey insanların Türkiyede sübjektivizm zirvede yani, öyle bir anlatıyor ki adamlar. Neyi eleştiriyorsa, Neden benim gibi yapmıyorsun?a çıkıyor iş. Ben olsam, ben olsam
Ya ne demek ben olsam, ben olsam ne demek yahu. Ne kadar saçma bir varsayım, ben olsam. Sen niye olasın? Sen de git ömrünü ver bu mesleğe sen de ol, ben olsam de demek. Ben olsamla, hiçbir şey sağlıklı değerlendirilemez, hele hele sanat.
Bizim rakam olarak söyleyeyim, 3 milyon üzerindeki bütün rakamlar iyidir. Aslında ne ayıp şey yahu. Sonra da düşünüyorum niye benden gıcık alıyor bazı insanlar.
Mesela bizim şey oldu Vizontele Tubaada, ilk üç gün çok önemli bu işlerde. İlk bir hafta çok önemli. O sırada da asrın kar yağışı oldu. Kar fırtınası, sokağa çıkmayın siz dediler. Bir gün sonra film vizyona girecek, ben böyle sinirli sinirli seyrediyorum haberleri. Çıkmayın kardeşim yahu, çıkmayın diyoruz yahu
137 bin kişi gitti ilk gün sinemaya, normalde böyle bir havada 137 bin kişinin gitmesi bir mucize, ancak normal şartlarda bizim beklediğimiz 400 bin civarında bir seyirciydi. Sinemada da o gün giderse toparlayamıyorsun bir daha. Öyle bir şey var. Garip bir grafiği var. İlk iki haftada topladığının yarısını son on haftada topluyorsun. Durum bu ve sinemada da, esas sinema seyircisi dediğimiz seyirci de ilk iki haftada gitmemişse gitmiyor. DVDden seyrederim diyor, sonrada da nice nice güvendiğim insanlar, bazıları da çok yakın arkadaşlarım, onlar bile korsan alıp seyrediyorlar. Korsan bir DVD pazarı var ve ne yapayım yanilerle dolu hayat.
Türkiyede o film yok. Allah Allah, Türkiyede inci gerdanlık yok diye gidip çalacak mısın? Olur mu öyle şey? Bunun hakikaten ahlâki bir mesele olduğunu anlamak gerekir ve böyle bir ahlâksızlık da yapmamak gerekir. Arkadaşlarımla ciddi ciddi tartışıyorum, sizinle ilişkimi keserim diyorum yahu. Ayıp değil mi? Ben çekiyorum, bas bas bağırıyorum, senin evinde korsan görüyorum. Ne ayıp şey ya
Bir tanesi, ismini hatırlamıyorum, hatırlamak da istemiyorum, bir de yazmış
Benim DVDci dedi ki Yılmaz Erdoğan bizden DVD aldı diyor. Ben öyle bir DVDci tanımıyorum, hayatım boyunca da böyle bir şeye en sert tavır koymuş adamım, herkes bilir. Ama senin DVDci, senin DVDci mi, ulan sen salak mısın? Ulan insan kendini ele verir mi? Benim için söylediğin çirkin bir yalan ve rivayet, ama sen
Benim DVDci, gazetede köşesi var.
Bir de şu iki yüzlülük beni deli edecek yahu, şimdi alakasız bir konu, birinci İsviçre maçı. Almanyada çalışıyordum orada, seyrettim. Her Türkiyeli yurttaş gibi dedim ki siz gelirsiniz İstanbula. Herkes bunu söyledi, hepimiz bu öfkeye kapıldık. Öfkeyle kalktık zararla oturduk, üç kişiye kaldı iş. Bütün gazeteler, o gün siz geleceksiniz diyenler, hepimiz demedik mi kardeşim? Kim ben demedim diyorsa ya futbolla ya hiç ilgisi yoktur, ya da konuyla ilgisi yoktur. İlgisi olan herkes bunu söyledi, birdenbire hepsi oldu melaike. Yani siz, Mehmet Özdilek gibi bir adam o çelmeyi takacak duruma gelmiş, futbol hayatında faul yapmamış adam. Sarı kartı yok. Bu olur mu bu kadar iki yüzlü davranılır mı, ne ayıp şey. Birbirini ihbar eden edene, Fatih Terimin kimsenin görmediği, görmesinin de imkânı olmadığı fotoğraflarını yayınlamalar. Biz o hale getirmedik mi o işi, biz yapmadık mı? Aynı iki yüzlülük her yerde var.
Sinemada kendisi yaparken rakamsal veriler veri, biz yaparken değil.
Ben anlamadığım bir şey, yavaş yavaş oluşuyor her şey, aslında bu kadar karanlık değil tablo. Özellikle bu Antalya sürecinde ve daha sonrasında da gördüm, insanlar konuyu anladılar. Biz özellikle
S: Antalya da çok iyi bir festivaldi
Y: Çok, çok güzeldi. Üzücü olan, biz nasıl maçları skoruyla değerlendiriyoruz, aynı şeyi festivale de yaptık. şimdi biz festivalin gülleriyiz, jüriyle ilgili herkes çok mutluydu. Hatta eleştirmen ağbilerimizden bir tanesi bizim jüri üyelerinden bir tanesine Ne diyorsanız, ben şimdiden kararınızın altına imzamı atarım dedi. Atmadı. Biz vatanı sattık.
S: Belki de böyle laflar etmemek lazım.
Y: Etmemek gerek. Ya da jüriyi verdiği karara göre değerlendirmemek lazım, çünkü jüri bu kararlarla ortaya çıkmış bir jüri değil. herkesin kim olduğu, ne olduğu ortada. Sen ya bu jüriyi kabul edersin, ya da etmezsin. Ben bunu, festival sonuçlarına itiraz ettiğim dönemde de söyledim. Dedim ki bir festivale katılmak demek, ben bu jürinin vereceği her kararı onaylıyorum demektir. Çünkü öbür türlü çiğliğe girer, birilerinin de, hele hele gençler ödül almışsa, ayağa kalkıp, alkışlayıp, gidip gözlerinden öpmesi gerekir. Ama şimdi neredeyse bu ödül alan arkadaşlara bir zulüm uygulandı yahu. Ama ben yine söylüyorum, ilk fırsatta o ödül verdiğimiz arkadaşları filmlerimde oynatmazsam ben adam değilim. Çok beğendim çünkü, çok iyiler. Dünyada edilmemiş tuhaf laflar edildi. İlk filme ödül verilir mi, gençlere ödül verilir mi? Gençlere ödül verilmesi onların aleyhine oldu, falan.
S: Umut verenle başlarından atmak istiyorlar.
Y: Ne umut vereni ya, o nedir? Eski tür ödül vermeye son vermek gerekir ya. Ne demek yani? Jüri devamlı ödül uyduruyor. Filmleri önünü, sonunu, yapanını, isimleri kapatacaksın böyle bakacaksın gözle, güzel mi, değil mi, oynamış mı, oynamamış mı? O çocuğun ilk filmi, o çocuk oyuncu değil, bana ne kardeşim. Bu bir performans yarışması, herkes oradaki performansından sorumlu; ne önceki, ne de sonraki. Bana ne yani. Şimdi böyle olursa o zaman baba yönetmenlerin hepsinin girdiği her yarışmayı alması gerekir. Olur mu? Festivallerin görevi yeni yetenekleri keşfetmek değil mi?
Kaldı ki şöyle bir derdim de yok benim, hep öyle eleştirildim. Yılmaz Erdoğan popüler sinema, popüler sinema diyordu, eee ne oldu böyle? Birincisi, popüler olsun da ne olursa olsun diyen biri değilim. İkincisi popüler sinema bu sene amacına tam ulaşmamış, popüler anlamda, gişe anlamında amacına tam ulaşmamış filmlerle doluydu. En yüksek seyircili film bir milyon civarındaydı, ben popüler sinemadan bahsettiğimde elimde 3,5 milyon gibi bir rakam vardı. bunu kimse yanlış anlamasın sadece net durumu ortaya koyuyorum. Elimizde 3,5 milyonluk film olaydı, benimki demiyorum, 4 milyonluk G.O.R.A. olsaydı biz o zaman bu konuyu tartışabilirdik. Şimdi böyle bir şey olmamış ki, popüler diyenler amacına ulaşmamış, tam popüler olmamış. Ben orada bağlı bulunduğum sinemayı ister istemez savundum ama, benim bağlı bulunduğum sinema da Popüler olan iyidir diyen bir sinema değil. Ben kendimi ciddi ciddi bir sanatçı gibi görüyorum, izin olursa eğer. Karanlık odamda yazıyorum, sonra da çekiyorum.
S: Ayrıca bir çok farklı şey yapıyorsun.
Y: Konu şudur. Kendi parasıyla sinema yapan adam. Bir de şimdi bize karşı bağımsız sinema lafları da çıktı ortaya. Benden bağımsızı mı var? Sen her anlamda iyi-kötü bir şeylere bağlısın, ve yahut da bu senin marifetin, param yok. Param da var, ve ben o parayı mesleğimden kazandım, aynısını da yapıyorum, üstelik de manyakça risklere girerek kazandım. Paradan bahsetmeyi dürüstlük olarak ele alıyorum ben, paracılık olarak ele almıyorum. En sinsi plandır o, paradan bahsetmeden her şeyi para için yapmak. Kaça mal olduysa onu söylüyorum, nereden geldi bu para, onu söylüyorum. Harcadığımız para bize geri gelmezse bu filmden, biz bir daha film yapmakta çok zorlanırız. Neyse olan paramız filme yatırdığımız paradır o da. Ama hani film insanın organlarıyla yapılır, beyniyle, yüreğiyle fikriyle yapılır.
Jürilik de öyle bir şey, gittik baktık, Türev tür olarak benim benimsediğim, yaptığım tür değil. ama amacını en ciddi biçimde gerçekleştirmiş filmdi. Fakat bir tek detayla ilgili hâlâ kafam karışık benim, onun festivalin yönetmeliğinde, tüzüğünde tartışılması gerek. En iyi film ne demek, onu tam anlamıyla ben anlayamadım. En iyi senarist, en iyi müzik, hepsi verildi. En iyi film! Şimdi en iyi film dediğinde en iyi yönetmen, en iyi senaryo yoksa o filmde o nasıl en iyi film oluyor? Çünkü tanım yanlış, o en iyi yapımcı demek. En iyi film ödülü yapımcıya verildiğine göre, o en iyi yapımcı demek. Yalnız Cannes bu işlerin ayarını değiştirdi. Örnek olarak Cannesı alırsan başka tür ödül veriyorsun, Oscarı alırsan başka tür ödül veriyorsun. Çünkü orada yapımcı sineması egemen, öbür tarafta yönetmen sineması egemen, dolayısıyla en iyi film meselesi karışıyor. Bana sorarsan jüri en iyi yapımcı diye baktığında değişik tercih yapıyorsun, o zaman yapımcılar yarışıyor kendi aralarında, yapımcı ödül alabiliyor, ama yönetmen alamayabiliyor. Bu mümkün. Bir takım önerilerim var, bunları TÜRSAKa da söyleyeceğim zaten. Bir ön eleme yapılmalı, bizde film azlığı nedeniyle her filmin alınması en azından jüri sağlığı açısından çok ciddi tehlike. Çok fena şeyler seyretmek zorunda kalıyorsun ayıptır, söylemesi. Hiçbir ön elemeden geçemeyecek düzeyde filmler de vardı. Ağzını açıp bir şey de diyemiyorsun, hangisini beğenmedim desen, biri bana da dese durup dururken kavga çıkar yani. Ama söylüyorum, maçı skoruyla değerlendiren futboldan anlamıyor demektir. Futbolu sevmiyor demektir, sinemayı seviyorsanız efendi olun. Sakin olun. Her dokuz kişi başkasına ödül verir. Ben kişisel olarak çok güzel bir ders çıkardım. Bundan sonra nerede olursa olsun, bana ödül verilmiş verilmemiş, hakikaten sorun yapmadım. Eskiden sorun ettiğim halde etmezdim. Ben de diyordum, bana ne ya portakalını yerim falan.
Ama şimdi gerçekten yerim, bir tek gruba haksızlık yapılabilir festivalde: jüriye. Başka kimseye haksızlık yapılmaz, teknik olarak haksızlık konusu değil bu. Ama jüriye illa ki yapılır. Bizimkine yapıldıktan sonra herkese yapılır. Çünkü hiç kimse ödül sonucunu beklemez, ya da sen şunu yapacaksın hiç dürüst olmayan bir yoldur, bizim jüri de bunu katiyen yapmadı. Ödülü böyle verirsek az gürültü çıkar, şöyle verirsek çok gürültü çıkar, zaten yapılan yöntemdi.
Gerçekten Antalya değişti, ama popüler bir sinemanın lehine olarak değil, hepsinin lehine olarak değişti. Bu değişimin sürmesi gerekir, bundan sonraki jürilerinde bu jüri kadar cesur ve gönülsüz olması gerekir. Öbür türlü şu sebepten dolayı şuna da ödül verelim, buna da verelim dersen, ödülün saygılığını bitiriyorsun. Şimdi neredeyse ödül alan oyuncu çocuklar kabahatliymiş gibi oldu. Ben anlamadım yani. Popüler sinema yenildi dendi. Ayrıca ödülleri sayı olarak koy, popüler sinema daha çok ödül aldı. Ama sen şimdi sanat yönetmeni ödülünü ödül saymazsan, montajı ödül saymazsan, bakıyorsun mesela sektör alması gereken bütün ödülleri almış zaten. Sayı olarak baktığında fazladır bile. Dolayısıyla popüler sinema aldı. Ama bir sinema eleştirmeni ödüller arasında nasıl bir ayrım yaratabilir? Ne demek büyük ödüller? Bir kurgucu, en kötü filmde iki ay çalışır. En kral oyuncu on beş, başrol olunca 20 gün çalışır. Şimdi seyirci oyuncuyu daha çok umursar, benim anlamadığım sektörün içinde bu aymazlığın olması. Nasıl sen kurgucuya küçük ödül dersin? Filmlerin en zorlu süreci montaj, doğduğuma pişman oluyorum her seferinde. Ama küçük ödül
Oyuncu ödülleri büyük ödüller, oyuncular en az çalışan insanlardır. Baktığında popüler sinemanın zaferi manşet.
S: Berfin nasıldı?
Y: Valla beni de şaşırttı. Ben ona dedim ki, Sen oynar mısın? dedim. Napıcam? dedi. Sence yapabilir miyim? dedi. Ben sana anlatayım, dedim. Bu konuştuğumuz şeyi bir sahne gibi düşün, benim kızımı oynayacaksın, dedim. Bu bir sahne, şimdiki gibi konuşabilir misin, kamera, ışıklar, bir sürü insan varken, hatta bunu tekrar yapabilir misin? dedim. Sonra dedim ki baştan alıyoruz, Ben yapabilir miyim?den başla, aynısını oynayabilir misin?^^ Bu oyundan çok da zevk aldı, sonra sete geldi, sanki zannedersin babasının seti. Çok rahattı ve maşallahı var, beni en şaşırtan şu; hiçbir sahneyi onun yüzünden tekrar çekmedik. Beraber sahnemiz vardı, benim yüzümden çektik, onun yüzünden çekmedik. Valla çok iyi oynadı.
Şunu ısrarla söylüyorum, çünkü ben kişisel olarak da kendimle uğraşıyorum. Çok da mesafe alıyorum. Bu öfkeyle ilgili, çabuk öfkelenme ve bir oranda da hızlı pişman olmayla alâkalı. Bu bizi bitirdi. Biz böyle hiçbir sorunu çözemeyiz yani. Geçen gün televizyonda bir tartışma programı gördüm, program usul nedir? tartışmasından öteye gidemedi ve bitti. Üç saat sürdü. Ben şöyle dedim, ben öyle derken siz sözümü kestiniz derken bitti. O elektrik gidiyor, her şey gidiyor, insanların zihni gidiyor ve kim ne kadar çok öfkelenirse o kadar haklı oluyor. Öfke, reyting alan bir saçmalığa dönüştü, oysa öfkeden kimseye yarar gelmez. Hele sinemada. Yani şimdi ben diyorum ki, biz hepimiz Antalyada aslında salon o kadar gergin olmasaydı, ben o amaçla çıkmıştım konuşmaya. Kimseden özür mözür de dilemedim. Gerekirse dilerim ama, birilerine ödül verdik diye niye özür dileyecekmişim ayrıca? Ben sadece dedim ki; her dalda on beş tane aday ve bir tanesi ödül alacak. Diğer 14ü her şartta bizden gıcık alırsa biz üzülürüz. Çok saçma olur, buradan kimse bizden gıcık almadan çıkabilir miyiz diye bir derdimiz var, çünkü jüri işte. Ödül vermek bizim haddimize mi düşmüş, jüri olmak ne gıcık bir şey, adam günlerce aylarca çalışmış belki iki senede yazmış, sen diyorsun ki hadi lan böyle film mi olur
Ama biri bunu yapacaktı, biz de yaptık. Bu salonda bulunan, ya da bu sektörde bulunan hemen hemen herkes bu işe heves ettiği için evlatlıktan reddedilmiş, örselenmiş, oğlum mühendis ol, şey olsana derken, hayır ben hayalci olmak istiyorum demiş insanlarız biz. Bizi ortak yapan değerler bunlar, ama biz farklı oldukça güzelleşen, güzel olan bir atmosfer yaratıyoruz. Ortak yanlarımızla yaşayacağımıza, birbirimizi niye dövüyoruz biz? Bu neyin nesi ben anlamadım. Herkes neden bu kadar çirkinleşebiliyor? Bir sakin olalım, Antalya ne güzel olmadı mı ya? Dünyanın starları geldi, biz gittik oraya. Her şey çok güzeldi, organizasyon çok güzeldi. İnsanlar ilk olmasına rağmen, yeni bir yapının ilki olmasına rağmen, çok canla başla çalıştılar. Yüksek düzeyde bir festival işte, tamam daha ne, her sene verilecek bu kardeşim, git seneye al. Anlamadım ki, bir de adaylar hakkında iki buçuk saat tartışmışız. Kadın oyuncu meselesi ve her şey konuşulmuş. O masada konuşulan insanlar arasında, o kadar hoşuma gitti ki, mesela rakip adayın az olduğu ödüller canımı sıktı benim. Kadın oyuncuda çoktu. Hatta bir ara dördüne birden verelim dedik. Mesela İki Genç Kızdaki Feride, Feride Çetindi galiba. Muhteşemdi. Türevdeki diğer arkadaşlarda öyle. Nurgül; şimdi iş şuna geliyor, her zaman favoriler olur. Favori olmak, nereden olduğu belli olmayan izlenimlerle ortaya çıkmış bir şey yani. Müthiş bir görsellik vardı ortada, sorun bazen oyuncudan da kaynaklanmaz, onu bağlayan başka şeylerden kaynaklanır. Hepsi konuşuldu bunların, ben o manzaraya bakıyorum, sonraki öfkeye bakıyorum, bunu hak edecek hiçbir şey yok. Ayıp, insanlar bir sakin olacaklar, kazananı alkışlayacaklar ve evlerine gidecekler. Tıpkı Oscarda olduğu gibi yahu. Oscar dan sonra, Oscarı kaçırıyor kadın. Oscar, Oscar!
Yine de bağrına taş basıp oturuyor. Nuri Bilge Ceylanın filminde rahmetli olan arkadaş oyuncu değildi, ödül aldı, Sean Penn adaydı. Sean Penn çıkıp demedi ki; siz nasıl oyuncu olmayan birine ödül verirsiniz de bana vermezsiniz.
Bizim şimdi Organize İşlerde oynayan Nazmi Kırık, geçen sene Wim Wendersin bir filminde iki oyla Tommy Lee Jonesa kaptırdı ödülü. Nazmi alsaydı ödülü Jones Nazmi kim mi diyecekti yani? Bir de o Tommy Lee Jones
şimdi herkes bir kere kendine gelirse hakikaten iyi olur yani
Nazmi, Cem Yılmazın ağabeyini oynadı, bir de iyice bak benziyorlar da
şahane oynadı yani, çok beğendim ben. içgüdüsel bir sıcaklığı var, ne yapsa sahici olan bir yanı var. Bazı oyuncularda doğuştan bir samimiyet oluyor, bu da filme çok şey kattı, çok da komik oldu.
Ama hepsini boş ver, ben gerçekten çok mutlu oldum, çok düşündüm jüri meselesini, kariyerimi hiç jürilik yapmadan tamamlamak gibi fikrim de vardı mesela, fakat şaka gibi
Ben konservatuar sınavına girdiğimde bir parça vermişlerdi, ben onun içine ettim önce, sonra bir şiir vardı, onun içine ettim. Hayatımda okuduğum en rezil şiirdi. Rezil bir şekilde okudum, bir tane de serbest dediler. Serbest diyince ben gerçekten serbest anladım. Ben de oturdum kendim yazdım, yazdığım şey da o zamanki durumumu anlatıyor benim, sadece kısa hikâyeler yazan biri, bakkala gidiyor diyor ki; ben sana hikâye vereyim sen bana 100 gram peynir ver. Sonra adam öyküyü beğenmiyor, vermiyor, o da ben de zaten peyniri beğenmedim filan diyor. Sonunda dedim ki; benim durumum budur, eğer bu sınavı kazanırsam büyüğünce ben de jüri olmayı düşünüyorum. Sen misin bunu diyen kardeşim, gel dön dolaş bize girdi. O zaman kendi kaderimi belirlemişim diye düşündüm, sonuçlarının da böyle olabileceğini düşündüm aslında.
Sonra dedim ki sen çok eleştiriyordun bu yapıyı, o zaman gel taşın altına koy elini. Gittik, dayağı da yedik. Ama sonuçta Türk sineması için çok büyük bir gelişme oldu bence, çok da iyiydi.
S: Ulaşın ödül almasına çok sevindim ben
Y: Ulaşa ben dedim, bak Ulaş ikinci filmini herkesten daha büyük bir merakla bekliyorum, ama ikinci filmini yine elinde bir DVD camle çekersen benle görüşme. Bunu güzel yapan bu kamerayla çekilmesi değil, bu fikir zaten böyle çekilirdi. Onun dili böyle olurdu.
Şunun için Türeve ödül verildi, bunu herkese tam anlatayım ben. Bütün filmleri değerlendirmek için bir ortak kıstasa ihtiyaç var ve bazı festivallerin kendilerine göre kıstasları olur. Cannesın tercihleri başkadır. Bizim böyle bir lüksümüz yok. Zaten bir avuç film yapılıyor. Normalde prodüksiyon sinemasının kendi festivalini üretmesi gerekir, belki de yapmalıdır. Bir amacınız olacak, bir önermeniz olacak, onu da ispat edeceksiniz. Gerçekler yalanların türevidir, insanlar birbirlerine gerçekten dürüst davranırlarsa asla dost olamazlar diyor film ve bunu ispat ediyor, çok başarılı bir şekilde yapıyor hem de. Gazetelere bakıyorum, hakkında iyi yazılar da çıkıyor, kötüler de çıkıyor, jüri bundan ne anladı diye. Ya bir kere de şu jüriye bir güvensenize, bir dikkatli bakın ya, artık böyle değerlerin olması gerekir. Biz çoluk çocuk değiliz. Sen o üç kuruşluk sinema bilginle gelip bu kadar saygı değer bir ekibi nasıl harcıyorsun? Senin o filmi anlamama ihtimalin yok mu yani? Biz eşeğiz, sen değilsin. Allah Allah ömrümüzü verdik buna, her şeyi boş ver, hiç kimse bizim kadar film seyretmez. Hiç kimse bir eleştirmen kadar film seyretmez, ben orada da söyledim, ben dahil herkes size haksızlık yaparken niye bunu söylemiyorsunuz? Oluyor ya bizde, o kadar biliyorsan sen de yapsana film. Onun marifeti çok film izlemek senede üç tane festivale giden adam seksen tane film seyrediyor. Ben sinema yapmayı film seyrederek öğrenmiş birisiyim, hâlâ da başka hocam yok.
Demek istediğim şu, bazen de şunun oturması gerekir. Birbirimizi dövdüğümüz için, bizi izleyen kitle ne bize tam güveniyor, ne eleştirmene. Eleştirmenler kıldır, hiçbir şeyi beğenmezler, onların beğendikleri zaten seyredilmez, diyor. Öbürleri de zaten hiçbir eleştiriye gelemez. Mantıksız. Bu insanlar film seyrediyorlar. Bir arkadaş bunu dediyse ona güveneceksin, insanların güvendiği uzmanlar olacak. 200 film seyreden adam tabii ki senden daha iyi anlar sinemadan. Bu bir emek meselesidir, şaka değil ki, o nereden biliyor ki
Yani şimdi her eleştirmenin yazdığı iyidir demiyorum, gerçekten bir eleştirmense 10000 filmlik bir geçmişi vardır yani. Şimdi bu böyle konmayınca, sen ne anlarsınlarla da sokağa düşünce iş, seyirci de, eleştirmene de filmi yapana da güvenini yitiriyor. Hele hele benim gibi kuvvetli adamlarda geçerse çok sert darbeler oluyor ve bize zarar veriyor. Bunun ben kendime de söylüyorum.
Şimdi sen diyorsun ya bazen, bu yönetmenin dört filmi var, bu filmlerin içinde en kötüsü bu. Oysa bir seyirci ilk kez izliyorsa pekâlâ çok beğenebilir. Çünkü genellikle, beni bile rahatsız eden şöyle bir şey var. Bizim filmlerimiz bizimkilerle kıyaslanıyor, ama bana sorarsan bizimkiler ve diğerleri arasında ciddi bir fark var. Zaten biz ona göre değerlendirsek her zaman alırız maçı. Ama hayat öyle değil, herkes kendisi içinde değerlendiriliyor.
Hangisi daha gerçektir, beş filmini bilen mi, ilk izleyen mi?
Kötü film en çok Türkiyede asap bozuyor, ben izlesem benim de asabımı bozar yani. Ben kendi filmimden kimsenin canı sıkılarak çıkmasını istemem. Yaptığım her işte de böyle, canın sıkılıyorsa, beğenmemişsen, çık git kardeşim. Diğer izleyenlerin canını sıkma bari
Ekibimle ilgili hiçbir şey söylemedim burada, üç filmdir biz bir yolculuktayız ve aşağı yukarı ekibin yüzde 90ı hiç değişmedi. Görüntü yönetmenim iki filmdir Uğur İçbak ve tanrının bana hediyesi, Yaşar Kartoğlu aynı şekilde sanat yönetmenim ve ekipleri. Tabii bunların ekip başlarını söylüyorum. Almanyada filmden önce turnem vardı benim, senaryoyu yazmışım filmi kuruyoruz, bir sahnede yatağın arkasında ne olsun diye biz bir hafta tartıştık. Ben buldum fikri, çığlık çığlığa bağırıyorum, buldum ama ismini hatırlamıyorum dedim ki; şırr koycaz, ya şırr nedir, şırr yok mu hani kapılara konuyor. Adını biliyorum, sineklik ama sineklik çok çirkin bir isim. Ona isim buldum, şırr onun adı, iki r ile yazılır. Sonra o günde Almanyadan dönecek Yaşar, beni bir yerden aradı, ses de gelip gidiyor, Yaşar çığlık çığlığa bağırıyor, şırr buldum, şırr buldum. Almanyada bir yerde şırrcı bulmuş. Jenerikten sonraki açılış sahnesinde arkada duran şırra dikkat ediniz. Çünkü onu bir hafta düşündük. Ayrıca bütün oyuncularıma da özel dikkat isterim.
| DİĞER HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ |
 |