Irak Anayasası : Ya federasyon ya şeriat!
Dünya
Ortadoğu
Irak
AB
ABD
Kıbrıs
ABD'nin Seçimi
Genel
Balkanlar
Dünya basını
G.Asya-Pasifik
O.Asya-Kafkaslar
Güney Amerika
Afrika
Video
Foto Galeri
Türkiye
Dünya
Ekonomi
Spor
Teknoloji
Sağlık
Kültür Sanat
Yaşam
Hava Yol
Yeşil Ekran
Eğitim
Moda
Otomobil
Doğuş Yayın Grubu
NTV
NTVSPOR.NET
NBA TV
NTV Radyo
Eksen 96.2
NTV Yayınları
NTV Tarih
N. Geographic
 
NTVMSNBC Anasayfa » Dünya » Irak
Irak Anayasası : Ya federasyon ya şeriat!
Yanı başımızda önemli değişiklikler oluyor. 15 Ağustos’ta Irak’ın yeni anayasası Ulusal Meclis’te görüşülüp onaylanacak. Şiiler, Kürtler ve Sünniler arasında çetin pazarlıklar sürerken 15 Ağustos’ta Irak’ın kaderi biraz daha netleşecek.

Mete Çubukçu
NTV
Güncelleme: 18:09 TSI 10 Ağustos 2005 Çarşamba

İSTANBUL - Anayasa ile birlikte Irak’ın, İran benzeri bir şeriat yönetimi mi yoksa laik federatif bir yapı ile yönetileceği ortaya çıkacak. Merkezden yönetim ihtimali yok denecek kadar az.


Çoğunluğu elinde bulunduran Şiilerin dayandığı iki parti, Abdülaziz el Hakim’in Irak İslam Devrimi için Yüksek Konseyi (SCIRI) ve Başbakan İbrahim Caferi’nin Dawa’sı Irak’ın bir İslam devleti olmasından yana. Bunun anlamı İslamı, yasaların temel kaynağı haline getirmek, görece ileride olan şu anki medeni kanunu değiştirip, evlilik, boşanma, miras gibi konularda şer’i yasalar uygulamak.

LIGHT İRAN
Hali hazırda ülkenin Şii ağırlıklı güneyinde Şii partilerin askeri kanatları (Bedr Tugayları) İslami yasaları uygulamaya başladılar. İran benzeri din polisi, kıyafet, alkol ve diğer “İslam dışı” davranışlar üzerindeki yasaklarla ilgili İslami yasaları uyguluyorlar.

Şiilerin dini lideri Ayetullah Ali Sistani Irak’ın İslam Cumhuriyet olması için çoktan fetva verdi bile. Şii iktidar-İran yakınlaşması her geçen gün artıyor. İran’ın, Irak ordusunu eğitmek için teklif vermesi, Başbakan Caferi’nin Irak-İran savaşını başlatmasından Irak’ı sorumlu tutarak özür dilemesi bunun en yakın örnekleri.

Bu yüzden Şiiler, anayasaya İslami ağırlık vermek için Kürtlerin federasyon taleplerini kabul edecekler gibi görünüyor. Dolayısıyla, Irak için yapılan Light İran benzetmesi hafif kalacak gibi görünüyor. Çünkü her zaman taklitleri asıllarından daha kötü olmuştur. Anayasa, Şiilerin istediği gibi çıkarsa Irak’ın “Amerika’nın Yeni İslam Cumhuriyeti” olma ihtimali yüksek.

KÜRTLER BAĞIMSIZLIĞI ZORLUYOR
Kürtler ise laik-federatif bir yapıdan yanalar ve bundan vazgeçecek gibi görünmüyorlar. Bunca yılın birikimi ve mücadelesi sonucunda, Amerika’nın desteği ile ulaştıkları nokta aslında bağımsızlıktan bir adım öncesi. Kazanımlarını yitirmek niyetinde değiller. Üstelik, Şiilerin şeriat dayatmasına da karşılar. Barzani ve Talabani kendi ordularını kurabilecekleri, kendi yasalarını yapabilecekleri, kendi petrol ve su kaynaklarını kontrol edebilecekleri bir federatif yapıyı hayata geçirmeye çalışıyor.

Düğümlenme noktalarından birisi de Kerkük. Geçici Anayasa’nın 58. maddesine göre kentten sürülen Kürtlerin yerlerine dönme işlemi sürüyor. 15 Ağustos’taki Anayasa’da doğrudan yer alamasa bile ileriki bir tarihe Kerkük’ün geleceğine atıf yapılması bekleniyor. Bu muhtemelen referandum olacaktır ki, Kerkük kısa süre sonra Irak Kürdistan’ı sınırları içine girecektir. Aslında hedeflenen Kerkük’ü içine alan bir federasyon karşılığında Şiilere istediklerini vermektir. Son zamanlarda Şiilerin “federasyon” tezini dillendirmeleri, kabule yanaşmalarının altında yatan nedenlerden birisi de budur.

Kürtler, kendi laik federasyonlarında yaşayıp ülkenin geri kalanı ile yani Araplarla (Şii ve Sünni) köprüleri atmak istiyor. Açıkçası Kerkük’ü de içine alan hem coğrafi hem de etnik bir federasyon içinde Arapların kendilerini nasıl yönetecekleri Kürtlerin umurunda değil gibi görünmektedir. Büyük bir ihtimalle KDP liderinin yeni anayasada yer almasını istediği “8 yıl sonra Kürt halkına kendi kaderini tayin için referandum hakkı tanıyan bir düzenleme” önerisi kabul edilecektir. Bu madde önümüzdeki 10-15 yıl içinde bir Kürt devletinin kurulma olasılığının yüksek olduğu anlamına gelebilir ki Amerika bölgedeki geleceği açısından buna “hayır” demesi düşük bir ihtimaldir.

Irak’ta merkezi bir yönetimin varlığını sürdürmesi zor gibi görünmektedir. Merkezi bir yapıda ısrar etmek “iç savaş ya da parçalanma” anlamına gelir ve şu anda Amerika dahil hiçbir bölge ülkesi böyle bir gelişmeyi göze alamaz.

Öte yandan direnişin sürdüğü Irak’ta Şiilerin “federasyon’a evet” deme durumunda Sünni Arapların kendi bölgeleri için benzer bir yapıyı kabul edip etmeyecekleri ya da Şii Arap federasyonuna dahil olup olmayacakları, şer’i yasaları karşısındaki tavırlar belli değildir.

Irak çok ince bir çizgide geleceğini belirmeye çalışmaktadır. Irak’ın yönü Türkiye dahil tüm bölge ülkelerinin geleceğini etkileyebilme potansiyeline sahiptir.

 

Ana Sayfa | Türkiye | Dünya | Ekonomi | Sağlık | Yaşam | Teknoloji | Kültür Sanat | Doğal Hayat | Eğitim | Moda
Spor | Hava Yol | İletişim | Yardım | İzleyici Görüşleri | Reklam Seçenekleri | Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları