İSTANBUL - Anayasa ile birlikte Irakın, İran benzeri bir şeriat yönetimi mi yoksa laik federatif bir yapı ile yönetileceği ortaya çıkacak. Merkezden yönetim ihtimali yok denecek kadar az.
Çoğunluğu elinde bulunduran Şiilerin dayandığı iki parti, Abdülaziz el Hakimin Irak İslam Devrimi için Yüksek Konseyi (SCIRI) ve Başbakan İbrahim Caferinin Dawası Irakın bir İslam devleti olmasından yana. Bunun anlamı İslamı, yasaların temel kaynağı haline getirmek, görece ileride olan şu anki medeni kanunu değiştirip, evlilik, boşanma, miras gibi konularda şeri yasalar uygulamak.
LIGHT İRAN Hali hazırda ülkenin Şii ağırlıklı güneyinde Şii partilerin askeri kanatları (Bedr Tugayları) İslami yasaları uygulamaya başladılar. İran benzeri din polisi, kıyafet, alkol ve diğer İslam dışı davranışlar üzerindeki yasaklarla ilgili İslami yasaları uyguluyorlar.
Şiilerin dini lideri Ayetullah Ali Sistani Irakın İslam Cumhuriyet olması için çoktan fetva verdi bile. Şii iktidar-İran yakınlaşması her geçen gün artıyor. İranın, Irak ordusunu eğitmek için teklif vermesi, Başbakan Caferinin Irak-İran savaşını başlatmasından Irakı sorumlu tutarak özür dilemesi bunun en yakın örnekleri.
Bu yüzden Şiiler, anayasaya İslami ağırlık vermek için Kürtlerin federasyon taleplerini kabul edecekler gibi görünüyor. Dolayısıyla, Irak için yapılan Light İran benzetmesi hafif kalacak gibi görünüyor. Çünkü her zaman taklitleri asıllarından daha kötü olmuştur. Anayasa, Şiilerin istediği gibi çıkarsa Irakın Amerikanın Yeni İslam Cumhuriyeti olma ihtimali yüksek.
KÜRTLER BAĞIMSIZLIĞI ZORLUYOR Kürtler ise laik-federatif bir yapıdan yanalar ve bundan vazgeçecek gibi görünmüyorlar. Bunca yılın birikimi ve mücadelesi sonucunda, Amerikanın desteği ile ulaştıkları nokta aslında bağımsızlıktan bir adım öncesi. Kazanımlarını yitirmek niyetinde değiller. Üstelik, Şiilerin şeriat dayatmasına da karşılar. Barzani ve Talabani kendi ordularını kurabilecekleri, kendi yasalarını yapabilecekleri, kendi petrol ve su kaynaklarını kontrol edebilecekleri bir federatif yapıyı hayata geçirmeye çalışıyor.
Düğümlenme noktalarından birisi de Kerkük. Geçici Anayasanın 58. maddesine göre kentten sürülen Kürtlerin yerlerine dönme işlemi sürüyor. 15 Ağustostaki Anayasada doğrudan yer alamasa bile ileriki bir tarihe Kerkükün geleceğine atıf yapılması bekleniyor. Bu muhtemelen referandum olacaktır ki, Kerkük kısa süre sonra Irak Kürdistanı sınırları içine girecektir. Aslında hedeflenen Kerkükü içine alan bir federasyon karşılığında Şiilere istediklerini vermektir. Son zamanlarda Şiilerin federasyon tezini dillendirmeleri, kabule yanaşmalarının altında yatan nedenlerden birisi de budur.
Kürtler, kendi laik federasyonlarında yaşayıp ülkenin geri kalanı ile yani Araplarla (Şii ve Sünni) köprüleri atmak istiyor. Açıkçası Kerkükü de içine alan hem coğrafi hem de etnik bir federasyon içinde Arapların kendilerini nasıl yönetecekleri Kürtlerin umurunda değil gibi görünmektedir. Büyük bir ihtimalle KDP liderinin yeni anayasada yer almasını istediği 8 yıl sonra Kürt halkına kendi kaderini tayin için referandum hakkı tanıyan bir düzenleme önerisi kabul edilecektir. Bu madde önümüzdeki 10-15 yıl içinde bir Kürt devletinin kurulma olasılığının yüksek olduğu anlamına gelebilir ki Amerika bölgedeki geleceği açısından buna hayır demesi düşük bir ihtimaldir.
Irakta merkezi bir yönetimin varlığını sürdürmesi zor gibi görünmektedir. Merkezi bir yapıda ısrar etmek iç savaş ya da parçalanma anlamına gelir ve şu anda Amerika dahil hiçbir bölge ülkesi böyle bir gelişmeyi göze alamaz.
Öte yandan direnişin sürdüğü Irakta Şiilerin federasyona evet deme durumunda Sünni Arapların kendi bölgeleri için benzer bir yapıyı kabul edip etmeyecekleri ya da Şii Arap federasyonuna dahil olup olmayacakları, şeri yasaları karşısındaki tavırlar belli değildir.
Irak çok ince bir çizgide geleceğini belirmeye çalışmaktadır. Irakın yönü Türkiye dahil tüm bölge ülkelerinin geleceğini etkileyebilme potansiyeline sahiptir.
| DİĞER HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ |
 |
| |