Ekonomi
Küresel Kriz
Gündem
Dünya
Enerji
Otomotiv
Bankacılık
Tarım
Şirketler
CNBC-e Endeksleri
Video
Foto Galeri
Türkiye
Dünya
Ekonomi
Spor
Teknoloji
Sağlık
Kültür Sanat
Yaşam
Hava Yol
Yeşil Ekran
Eğitim
Moda
Otomobil
Doğuş Yayın Grubu
NTV
NTVSPOR.NET
NBA TV
NTV Radyo
Eksen 96.2
NTV Yayınları
NTV Tarih
N. Geographic
 
NTVMSNBC Anasayfa » Ekonomi » CNBC-e Endeksleri
Endeksler nasıl hazırlanıyor?
CNBC-e Türkiye ekonomisine ilişkin önemli bir ekonomik veri eksikliğini gideriyor. Tüketici Güvenini ve Tüketim Gerçekleşmesini aylık olarak ölçmeye yönelik beş yeni endeks CNBC-e ekranlarından düzenli olarak duyurulmaya başlandı.

CNBC-E
Güncelleme: 11:08 ET 28 Mayıs 2005 Cumartesi

İstanbul - CNBC-e Türkiye ekonomisine ilişkin önemli bir ekonomik veri eksikliğini gideriyor. Tüketici Güvenini ve Tüketim Gerçekleşmesini aylık olarak ölçmeye yönelik beş yeni endeks CNBC-e ekranlarından düzenli olarak duyurulmaya başlandı.

 

Tüketici Güven Endeksi, Tüketici Beklenti Endeksi, Tüketim Eğilim Endeksi, Bireysel Tüketim Endeksi ve Perakende Satış Endeksi olarak adlandırılan bu endekslerin ekonomik konjonktürün gidişatı ile ilgilenen tüm profesyonel piyasa oyuncuları, üreticiler ve analistlere önemli bilgiler sağlayacağına inanıyoruz.

Tüketici Güven Endeksi
Son yıllarda makroekonomik analizin en önemli değişkenlerinden birisi beklentiler olmaya başlamıştır. Ekonomi ve ekonomi dışı bir çok faktör tarafından belirlenen tüketici beklentileri makroekonomik dengeler üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.
Tüketici beklentilerini izlemenin makroekonomik tahminlerin daha doğru yapılmasına katkıda bulunacağı açıktır. ABD başta olmak üzere gelişmiş birçok ülkede tüketici güveninin seyrini izlemek üzere aylık anketler yapılmakta ve endeksler oluşturulmaktadır.
Türkiye’de Merkez Bankası ve DİE tarafından hem reel hem de finans sektörünün beklentilerini anlamaya yönelik anketler yapılmasına rağmen, tüketici beklentilerine yönelik sistematik anketler yapılmamaktadır. Tüketici güven endeksi Türkiye’deki bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.
Yöntem:
Hazırlanan endeks yöntem olarak ABD’de University of Michigan tarafından yayınlanan Tüketici Güven Endeksini örnek almaktadır, ancak endeks soruları Türkiye koşullarına daha uygun hale getirilmiştir. Endeksi oluşturmak için ankete katılan tüketicilere aşağıdaki sorular sorulmaktadır
1) Bugünlerde ekonomik açıdan ne durumda olduğunuzu öğrenmek istiyoruz.. Bir yıl öncesine göre sizin (ve sizinle beraber olan ailenizin) durumu daha mı iyi, daha mı kötü, yoksa aynı mı?
Daha İyi Daha Kötü Aynı Fikrim Yok
2) Geleceğe baktığınızda, önümüzdeki bir yılda sizin ve ailenizin ekonomik açıdan daha iyi, daha kötü ya da aynı durumda olup olmayacağı konusunda ne düşünüyorsunuz?
Daha İyi Daha Kötü Aynı Fikrim Yok
3) Bir ay öncesine göre Türkiye ekonomisinin durumuna ilişkin görüşünüz nedir?
Daha İyi Daha Kötü Aynı Fikrim Yok
4) Sizce önümüzdeki 12 ay içinde Türkiye ekonomisi daha mı iyi, daha mı kötü olacak, yoksa aynı mı kalacak?
Daha İyi Daha Kötü Aynı Fikrim Yok
5) Sizce içinde bulunduğumuz dönem, televizyon, buzdolabı, mobilya gibi dayanıklı tüketim malları ile konut, ya da otomobil almak için iyi mi kötü mü?
İyi Kötü Fikrim Yok

Sorulardan ilk ikisi, tüketicinin daha çok kişisel durumunu ve beklentilerini yansıtmaktadır. Bunu takip eden iki soru Türkiye ekonomisine ilişkin beklentilerini anlamaya yöneliktir. Son soru ise tüketicilerin şu andaki harcama eğilimini ölçmeyi amaçlamaktadır.
Endeksin örneklemi her ay 704 kişiden oluşmaktadır. Anket telefon görüşmeleri yoluyla yapılmaktadır. Örneklem, yaş, cinsiyet ve bulunulan mekan olarak Türk tüketicisini yansıtıcak şekilde oluşturulmaktadır. Ay içinde oluşan beklentilerin homojenliğini sağlamak amacıyla, telefon görüşmeleri ay içine yayılarak gerçekleştirilmektedir.
Endeksin güvenilirliği açısından yapılacak bir uygulama da ankete katılan 704 kişinin yüzde 50’sinin her ay yenilenmesidir. Her iki ay sonunda endekse katılanlar tamamen yenilenmiş olmaktadır. Buradaki amaç, tüketicilerin tutarlılık uğruna verecekleri cevaplardaki sapmayı zaman içinde yok etmektir.

ENDEKS HESAPLANMASI:
İlk olarak, her soru için daha iyimser ve daha kötümser olanların toplam örneklem içindeki oranı hesaplanmaktadır. Daha sonra iyimser ve kötümser oranlarının farkı alınıp 100 sayısı eklenmektedir. Buradaki amaç, endeksde izlenecek değerleri pozitif hale getirmektir.
Her soru için bu işlem tekrarlanmakta ve bulunan değerler toplanmaktadır. Soruların ağırlıkları eşittir. Elde edilen değer, cari dönem değeridir. Daha sonra endeks aşağıdaki standart formüle göre hesaplanmaktadır.
Endeks Değeri: (Cari Dönem Değeri / Baz Dönem Değeri ) * 100
Endeksin baz dönemi ilk aşamada Ocak 2002 dönemidir. Endeksin hesaplamasına başlanılan dönemde beklentilerin ağırlıklı olarak bir yöne sapma göstermesi mümkün olabilir. Bir başka ifade ile, endeksin başladığı dönem baz dönem olmaya uygun olmayabilir. Bu nedenle, endeksin hesaplanmaya başlanmasından sonraki 24 ay içinde farklı bir dönemi baz almak daha doğru olabilir. Bu değişiklik hakkı saklı tutulacak ve kamuoyuna duyurulacaktır.
Endeks sonuçları her ayın 1’inde saat. 09:30’da CNBC-e televizyon kanalından yayınlanacaktır. Ayın 1. gününün tatil günü olması durumunda, duyuru bugünü takip eden ilk iş günü yine aynı saatte yapılacaktır. Tüketici güven endeksine ilişkin veriler ve hazırlanan endeks bilgileri duyurudan önce uluslararası bir denetim şirketi olan Ernst&Young tarafından denetlenmektedir.

Tüketici Beklenti Endeksi
Tüketici beklenti endeksi tüketici güven endeksinin bir alt endeksidir. Tüketici güven endeksi beş soruya verilen yanıtlardan oluşturulmaktadır. Bu beş soru tüketicinin hem bugüne hem de geleceğe ilişkin düşüncelerini yansıtmaktadır.
Tüketici beklenti endeksi bu beş sorudan iki tanesine verilen yanıtlardan oluşturulan bir endekstir. Bu iki soru;
1) Geleceğe baktığınızda, önümüzdeki bir yılda sizin ve ailenizin ekonomik açıdan daha iyi, daha kötü ya da aynı durumda olup olmayacağı konusunda ne düşünüyorsunuz.?
Daha İyi Daha Kötü Aynı Fikrim Yok
2) Sizce önümüzdeki 12 içinde Türkiye ekonomisi daha mı iyi, daha mı kötü olacak, yoksa aynı mı kalacak?
Daha İyi Daha Kötü Aynı Fikrim Yok

şeklindedir. Bu sorular, tüketicinin hem bireysel olarak, hem de tüm ülke için geleceğe ilişkin beklentisini yansıtmaktadır.
Tüketici güven endeksinde sorulan sorulara verilen yanıtlar kendi içinde zaman zaman farklı bir eğilim izleyebilmektedir. Örneğin, tüketiciler mevcut ekonomik durumun bir ay öncesine göre daha kötü olduğunu düşünebilir, fakat bir yıl sonrasına ilişkin beklentileri daha iyimser olabilir. Tüketici beklenti endeksi tüketicinin geleceğe ilişkin beklentilerini daha iyi anlamaya yöneliktir.
Tüketici beklenti endeksinin hesaplama yöntemi Tüketici güven endeksi ile tamamen aynıdır. Birincisi iki sorudan hasaplanırken, ikincisi beş sorudan hesaplanmaktadır.
Endeks sonuçları her ayın 1’inde saat 09:30’da CNBC-e televizyon kanalından yayınlanacaktır. Ayın 1. gününün tatil olması durumunda duyuru bugünü takip eden ilk iş günü aynı saatte yapılacaktır.

Tüketim Eğilim Endeksi
Tüketim eğilim endeksi de Tüketici Güven endeksinin bir alt endeksidir. Tüketici beklenti endeksi, Tüketici güven endeksindeki beş sorudan sadece bir tanesine verilen yanıtdan oluşturulan bir endekstir. Bu soru;
1) Sizce içinde bulunduğumuz dönem televizyon, buzdolabı, mobilya gibi dayanıklı tüketim malları ile konut ya da otomobil almak için iyi mi ? kötü mü?
İyi Kötü Fikrim Yok

şeklindedir. Soru, tüketicilerin o ay içinde alışveriş yapma eğilimini göstermektedir.
Tüketici eğilim endeksinin hesaplama yöntemi Tüketici güven endeksi ile tamamen aynıdır. Birincisi yukarıda verilen tek bir sorudan hasaplanırken, ikincisi beş sorudan hesaplanmaktadır.
Tüketim eğilim endeksi tüketicinin niyetini yansıtmaktadır. Perakende satış endeksi ise özellikle dayanıklı tüketim mallarına yönelik gerçekleşen tüketim rakamlarını yansıtmaktadır. Dolayısıyla, bu iki endeksin korelasyon içinde hareket etmesini bekliyoruz.
Endeks sonuçları her ayın 1’inde saat 09:30’da CNBC-e televizyon kanalından yayınlanacaktır. Ayın 1. gününün tatil olması durumunda, duyuru bugünü takip eden ilk iş günü aynı saatte yapılacaktır.

Bireysel Tüketim Endeksi
Ekonomide yatırımların, üretimin ve istihdamın temel belirleyenlerinden birisi tüketim talebidir. Tüketimin genel gidişatı bilgisine ne kadar önce ulaşılırsa, ekonominin orta dönem konjonktürüne ilişkin tahminler o kadar sağlıklı yapılabilir.
Türkiye’de tüketim bilgileri, DİE tarafından yılda 4 defa GSMH ve bunun büyüme rakamları açıklanırken detaylı olarak verilmektedir. Fakat bu veri görece elimize geç ulaşan bir veridir. Bireysel tüketim endeksi bir önceki aya ilişkin tüketim gerçekleşmesini (kişi başına harcama eğilimi olarak) kısa sürede göstermeyi amaçlamaktadır. Endeks, esas olarak bireyin alış veriş eğiliminde bir değişiklik olup olmadığını izlemektedir.

YÖNTEM
Öncelikle, Türkiye’de yaygın satış yapan firmaların müşteri başına satış verileri toplanmaktadır.. Endekste kullanılan sektörler aşağıdaki gibidir;
* Gıda
* Giyim
* Ev Eşyası
* Sağlık
* Eğlence Kültür
* Otel, Lokanta, Turizm
* Çeşitli Mal ve Hizmetler
* Konut
* Ulaştırma
Sektörlere ait bilgi, DİE’nin ilgili sektöre ilişkin tüketici fiyat endeksi ile deflate edilerek reel hale getirilmekte ve sektör endeksleri oluşturulmaktadır. Daha sonra, DİE tüketici fiyat endeksindeki ağırlıklar esas alınarak sektörlerin toplamından bireysel tüketim endeksine ulaşılmaktadır

ENDEKS HESAPLANMASI
Yukarıda belirtilen her sektör için endeks hesaplaması aşağıdaki standart formüle göre ayrı ayrı yapılmaktadır.
Endeks Değeri : ( Cari Dönem Değeri / Baz Dönem Değeri ) *100
Daha sonra her sektörün endeksi, ağırlığı ile çarpılarak toplanmakta ve cari dönem değeri bulunmaktadır. Ocak 2002 dönemi baz alınarak yukarıdaki formüle göre bireysel tüketim endeksi hesaplanmaktadır. Endeksin başlangıç dönem değeri 100’dür. Bunu takip eden aylarda endeksin artış ve azalma oranlarına göre bireylerin tüketim eğilimi hakkında fikir elde etmek mümkün olacaktır.
Endeks sonuçları her ayın 10. günü saat 09:30’da CNBC-e televizyon kanalı tarafından yayınlanacaktır. Ayın 10. gününün tatil günü olması durumunda, duyuru bugünü takip eden ilk iş günü yine aynı saatte yapılacaktır.

Perakende Satış Endeksi
Perakende satış endeksi, tüketim seviyesindeki değişimi aylık bazda ölçmeyi amaçlamaktadır. Türkiye’de faaliyette bulunan ve yaygın satış yapan büyük firmaların aylık cirolarından hesaplanmaktadır. Perakende satış endeksinin bireysel tüketim endeksinden iki önemli farkı bulunmaktadır.
Birincisi, bireysel tüketim endeksi kişi başına ortalama harcamadan hesaplanırken, perakende satış endeksi firmaların aylık toplam cirolarından hesaplanmaktadır. İkincisi, bireysel tüketim endeksinde otel, lokanta, eğlence, sağlık gibi birçok servis sektörü yer alırken, parekende satış endeksinde servis sektörü bulunmamaktadır.
Perakende satış endeksi, otomobil, konut ve beyaz eşya gibi tüketici psikolojisine ve faize oldukça duyarlı sektörler ile gıda, giyim gibi tüketim sepetinde önemli ağırlığı olan sektörlerden oluşturulmaktadır. Toplam tüketim miktarını ölçmeye çalışan daha öncü ve hızlı hareket eden bir endekstir.
Endeksde bulunan bazı firmaların mağaza sayısı hızlı değişim göstermektedir. Bir firmanın yeni mağazalar açması nedeniyle satışlarını arttırması Türkiye’deki tüketim değişimini yansıtmamaktadır. Bu tür firmalardan, sürekli aynı mağazalar olmak koşuluyla belli sayıdaki en büyük mağazalarının cirosu talep edilmektedir.

YÖNTEM
Endekste kullanılan sektörler aşağıdaki gibidir;
* Gıda
* Giyim
* Beyaz Eşya
* Konut
* Otomobil
Sektöre ait bilgi, DİE’nin ilgili sektöre ilişkin tüketici fiyat endeksi ile deflate edilerek reel hale getirilmekte ve sektör endeksleri oluşturulmaktadır. Daha sonra, DİE tüketici fiyat endeksinde servis sektörü çıkarılarak hesaplanan ağırlıklar esas alınmakta ve perakende satış endeksine ulaşılmaktadır.

ENDEKS HESAPLANMASI
Yukarıda belirtilen her sektör için endeks hesaplanması aşağıdaki standart formüle göre ayrı ayrı yapılmaktadır
Endeks Değeri: (Cari Dönem Değeri / Baz Dönem Değeri) *100
Daha sonra her sektörün endeksi, ağırlığı ile çarpılarak toplanmakta ve cari dönem değeri bulunmaktadır. Ocak 2002 dönemi baz alınarak yukarıdaki formüle göre parekende satış endeksi hesaplanmaktadır. Endeks başlangıç değeri 100’dür. Bunu takip eden aylarda endeksin artış ve azalma oranlarına göre Türkiye’deki tüketim harcamalarının eğilimi hakkında fikir elde etmek mümkün olacaktır.
Endeks sonuçları her ayın 10. günü saat 09:30’da CNBC-e televizyon kanalı tarafından yayınlanacaktır. Ayın 10. gününün tatil olması durumunda, duyuru bugünü takip eden ilk iş günü yine aynı saatte yapılacaktır.

 

Ana Sayfa | Türkiye | Dünya | Ekonomi | Sağlık | Yaşam | Teknoloji | Kültür Sanat | Doğal Hayat | Eğitim | Moda
Spor | Hava Yol | İletişim | Yardım | İzleyici Görüşleri | Reklam Seçenekleri | Hukuki Şartlar & Gizlilik Hakları