|
Konuk:
Karikatürist Nuri Kurtcebe
Gani
Müjde: Efendim, merhabalar. Nazım Hikmet'in ünlü eseri Kuvai Milliye
Destanı, bu aralar yeniden kaleme alındı. Ama tabi ki şiir olarak değil,
çizgi roman olarak. Ve bunun şu anda yaratıcısı Nuri Kurtcebe, bizim Nuri
ağabeyimiz.. Aslında aramızda çok yaş farkı yoktu o zamanlar...
Nuri Kutcebe: Saygınlıktan
dolayı...
Gani Müjde: Sonradan
geldiğimiz, hep bizden öncekilere ağabey derdik.
Nuri Kurtcebe:
Bizim kuşağımızın öyle bir saygısından kaynaklanıyor.
Gani Müjde:
Nuri ağabey burada. Sevgili Nuri Kurtcebe, öncelikle müthiş bir şey. İlk
defa görüyorum ben de. Burada Oğuz Aral'ın bir önsözü var. '30 yıl önce
beraber çalıştığım Nuri Kurtcebe'nin bu eserinin minik bir köşesinde belki
benim de minik bir payım vardır umuduyla böbürlendim' diyor. Aslında bütün
Gırgır kuşağı gibi biz de böbürlendik. Çünkü çok güzel bir şey çıkmış
ortaya.
Nuri Kurtcebe:
Çok teşekkür ederim.
Gani Müjde: Biraz
geriye dönelim o zaman. Kurtcebe'nin yıllar önce karikatüre nasıl başladığına...
Bildiğim kadarıyla bir asker babanın oğlu olarak başlamışsın..Hemen orada
bir tespitim var, o kadar çok asker çocuğu karikatürist var ki.. Nedir
bu, nedeni nedir? Niye askerlerin çocukların asker olmuyor da, karikatürist
oluyor?
Nuri Kurtcebe:
Valla başta asker çocukları karikatürist oluyor... Rahmetli Mehmet
Polat ağabeyimiz vardı, kendisi askerdi. Can Barsan vardı. Onların neden
karikatürcü olduklarını bilmiyorum ama benim herhalde günde üç yoğun temiz
sopamdan dolayı olabilir, yani... Üç öğün sopam vardı benim, sabah, öğle,
akşam, hiç sekmez. Asker tayını gibi...
Gani Müjde: Niye
öyle? Çok mu yaramazdın?
Nuri Kurtcebe:
Ben de yaramazdım. Yedi mahallenin çete başıydım. Evlere, okullara
sığmayan bir çocuktum. Babam şehrin, nahiyelerin kazasının, dağların eşkiyalarıyla
başediyordu da benimle edemiyordu. O yüzden de biraz fazla sopa yedim.
Ama şimdi diyorum ki, eline sağlık babacığım. İyi ki dövmüşsün. Karikatürcü
oluyor demek ki, sopayı yiyince...
Gani Müjde: Bu
arada kılık kıyafet zorunluluğundan dolayı okul adını söylüyorsun. Neydi
o kılık kıyafet ki, neyin içine girmedin?
Nuri Kurtcebe:
Kravatı sevmedim... Hiç takmadım. Kravat da beni takmadı. Okullar
da beni takmadı. Bilmiyorum, öyle prototip içerisine, sanatçı kafası mı
nedir, bilemiyorum ama... yakıştıramıyorsun böyle herkes gibi olmayı.
Önlüğü de giymemiştim ben ilkokulda. Kravata karşı da, cekete karşı da,
alınma sakın, herkesin giydiği kıyafetlere karşı bir allerji, bilemiyorum
yani.
Gani Müjde: Bu
ceketi sadece ben giyiyorum.
Nuri Kurtcebe:
Pahalı da bir ceket, belli zaten.
Gani Müjde: Taksitle
aldım. Peki, sonra Mimar Sinan Üniversitesi'ne giriyorsun.
Nuri Kurtcebe:
1970... Devlet Güzel Sanatlar Akedemisi Yüksek Resim Bölümü... Birazcık
da Dev-Genç Başkanı... Öyle saygınlığı vardı Dev-Genç'in...
Gani Müjde: Mimar
Sinan Üniversitesi'nde kürsü gibi söyledin ki...
Nuri Kurtcebe:
Öyle, kürsü gibiydi ama. Saygınlıktan kaynaklanan bir şeydi. Silahlar
milahlar taşınmıyordu. O gerçekten devrimin ciddi bir kültürle, sanatla
olacağına inanan bir kuşak olduğumuz için.. Sonra çoğu arkadaşlarım silahları
tercih ettiler. Yazık oldu. Ben de dedim, bana yakışacak tek silah varsa,
o da kalemdir, herhalde. İşte, Babaıali'nde Cağaoğlu'nda kalemşör olarak...
Oğuz abiyle de tanışma şansı da aynı yıllara rastlar..
Gani Müjde: Gırgır'dan
önce futbolculuğa gelmek istiyorum. Geçmişte futbolculuk var.
Nuri Kurtcebe:
Hepimizin içinde olan bir şey...
Gani Müjde: Hepimiz
mahallede oynadık ama sen biraz profesyonelliğe taşıyabildin mi?
Nuri Kurtcebe:
Ayağım müsaade etmedi. Taşımak üzereydim. Galatasaray genç takımını,
Adalet, Galata, 3. Amatör küme. Futbolcu deyince aslında benim bir de
futbolculukta bir ilk olma şeyim var, uzun saçlarımdan dolayı. Türkiye'nin
ilk uzun saçlı futbolcusu benim aslında. Ama, yani profesyonellikte. Şimdi
ortadan ayırıyorum. Eskiden nereden ayıracağımı bilemiyordum. O saçlarla
top oynamak da zor. Futbol da zor bir oyun aslında. Doğuştan biraz kuvvetli
olmak lazım. İstediğiniz kadar yetenekli olun...
Gani Müjde: Türk
futbolunun unutulmaz futbolcusu Metin Oktay'la olan yakınlık nereden?
Nuri Kurtcebe:
Metin ağabeyim, benim manevi babamdır. Ben onun manevi oğluyum. Babam,
öldükten sonra... Tesadüfen bir hastane ziyaretinde babamla tanışmış Metin
Oktay. Ondan sonra söz vermiş babama, merak etmeyin, ben bakarım ona,
demiş. Metin ağabeyim bana çok baktı. Allah gani gani rahmet eylesin,
çok yardımcı oldu bana. Okul taksitlerimi verdi. Kendi evinde yatırdı,
kaldırdı. Çoğu kimse bilmez.
Gani Müjde: Ben
de yeni öğrendim mesela.
Nuri Kurtcebe:
Metin ağabeyinin çok farklı insan olduğunu... iyi ki sordun bunu.
Buradan da onu yadettim...
Gani Müjde: Sadece
güzel goller bırakmamış, bir de güzel çizer bırakmış.
Nuri Kurtcebe:
Sağol Gani, o senin güzelliğin. Gerçekten Metin Ağabey çok büyük insandı.
Şunu söyleyeyim Metin Ağabey için: bugün mesela Galatasaray-Beşiktaş maçı
oynanıyor ki, bayağı ciddi bir maç. Veya Galatasaray, Beşiktaş, Fener,
üç büyüklerin maçları oynanıyor. Fakat hiçbir futbolcu maçtan önce karşı
tarafın taraftarından tribüne çağrılmıyor. Metin, buraya, diye çağırırdı
Beşiktaş seyircisi, Fener seyircisi. Ve attığı golleri önce golü yiyen
kaleci alkışlar, gider Metin ağabeyin elini sıkar. Bunları gördük biz..
Ve Fenerbahçe seyircisi Metin Oktay'dan yediği golü ayağa kalkar alkışlardı.
Bugünkü holiganlara mesaj olsun buradan.
Gani Müjde: Gelelim
Gırgır'a... Gırgır'da Oğuz Aral'la nasıl tanıştınız?
Nuri Kurtcebe:
Oğuz ağabeyde Radar Reklam'da tanıştım. Daha Gırgır ortada yokken,
Radar reklamda, rahmetli Yalçın Çetin'in yanında karton film çizerken
tanıştım. Yalçın ağabey öğle yemeklerine çıktığı zaman Radar reklamda,
bana derdi ki, Nuri içeri kimseyi sokmayacaksın. Sevmezdi yabancıları
filan.. Ben tamam Yalçın ağabey, dedim. Oturdum. Ali kıran baş kesen gibi
oturuyorum orada. Bir yandan da karton film çiziyorum. Almışım ya öyle
bir paye şimdi Yalçın ağabeyden. Bir baktım bir gün böyle kara gözlüklü,
deri ceketli, uzun boylu bir insan geldi. Nereye gidiyorsun, dedim. Paldır
küldür girdi. Bir dakika, nereye gidiyorsun siz, dedim. Yalçın Çetin'i
göreceğim, dedi. Yalçın ağabey yok, şu anda, siz kimsiniz, dedim. Azarlar
gibi, kapıdan nasıl girdiyse... Ben, Oğuz Aral, dedi. Buyur ağabey, dedim.
Oğuz ağabeyle öyle tanıştık. Geldi baktı çizgilerime... Sen, gel Cağaloğlu'na,
Günaydın gazetesine, ben bir mizah dergisi çıkartacağım, dedi. Oturup,
çalışır mısın benimle, dedi. Öyle tanıştık. Yani kimse yoktu.
Gani Müjde: Peki,
Gırgır'da Gaddar Davut diye unutulmaz bir tiplemen vardı. Onu albüm haline
getirdin mi, daha sonra?
Nuri Kurtcebe:
Geldi ama iyi bir adresten çıkmadığı için pek... Aslında düşünüyorum.
Çünkü çocuklar söylüyorlar.
Gani Müjde: Sanki
onların zamana ait bir bağı da yok. Bugün de aynı lezzetle okunabilir
diye düşünüyorum. Güncel espri peşinde koşmuyordu, yani.
Nuri Kurtcebe:
Öyle.. Ama bir zamanda da yapmıştı, o güncel esprileri... Mesela o
devrin başbakanını...
Gani Müjde: Nasılsa
onlar aynı başımızda... Değiştirmeye bile gerek yok.
Nuri Kurtcebe:
Espri de aynı... Kendileri değiştirdiğin zaman espriler cuk oturuyor
zaten.
Gani Müjde: Adamlar
da aynı zaten...
Nuri Kurtcebe:
Adamlar aynı. Zihniyet aynı.
Gani Müjde: Peki,
burada mokok kelimesi çıkmıştı. Gaddar Davut'larda... Bir de Türkiye'deki
kültüre armağan ettiğin bir kaç sözcük var. Maganda mesela...
Nuri Kurtcebe:
Maganda sözcüğü bana aitmiş diyorlar.
Gani Müjde: İlk
sen kullandın, ben de öyle hatırlıyorum çünkü.
Nuri Kurtcebe:
Magandalardan önce mıkılar var. Mıkı nedir diyeceksin.. Komik bir
şey. Askerde çıktı mıkık. Asker ocağına gittiğiniz zaman insanları diziyorlar
böyle kışlada. Sanatçıları, zenaatçıları seçecekler. O zaman soruyorlar,
sen ne yaparsın diye. Kimisi marangozum diyor, geç... Ben, duvarcıyım,
diyor. Sen de şöyle geç. Bana geldi, komutan. Sen ne yapıyorsun, dedi.
Ben, karikatüristim komutanım, dedim. O ne ya, dedi. Karamotoruz... Kara
motor mu? Yani birazcık burası Sıvas, Temeltepe.. Birazcık böyle şehirlerden,
medeniyetlerden uzak yerler. Asker ocağı işte burası. Kimin ne olduğu
belli değil ki. Genelde karikatürün ne olduğu bilinmeyebilir bir astsubay
tarafından. Bir general, albay, yarbay bilir de, karikatürü. Ama eğitimde
bir astsubay, bir çavuş, bir başçavuş bilmeyebilir, yani. Bu normal bir
şey. Komutanım, dedim, karikatür, komik çizilir. Sen komik mi çiziyor
musun... Komik çizen adam. Karikatürü anlatamıyorsun bir türlü. Sen, mıkı
mısın, dedi. Çünkü, garnizonlarda, tugaylarda, anadoluda sinemalardan
önce Walt Disney'in miki filmleri oynatılır. Miki de aslında, güzel türkçe
konuşabilenin telaffuz edeceği bir şey, noktalı. Miki de diyemiyor, mıkı,
mıkık... Orada kendiliğinden çıktı. Mıkık oldu, mokok.. Mokok oldu, makak...
Makaktan maganda... aslında mağara kelimesi var. Yani, biz böyle etrafta
bugün rahatsızlık duyduğumuz insanlara, kabalığından ötürü rahatsızlık
duyduğumuz insanlara bizim ağabeylerimizin söylediği gibi burada telaffuz
edemeyeceğim. Kaba lafları söylemeyip, onları magandalıkla, incelttik
yani resmen. Magandayı incelttik de ne oldu. Adam sahip çıktı, maganda
kelimesine. Çünkü şehirde hiçbir şey olamamış insan... Şehre geliyor...
telefon etti köyüne. Anne ben burada magandaymışım, meğerse, dedi. İftihar
etti.
Gani Müjde: Maganda
deyince, karşılığı var mı hakaret olarak sözlükte.
Nuri Kurtcebe:
Öyle bir şey yok.
Gani Müjde: Açıkladın
şimdi magandanın ne olduğunu... Hiç de kötü bir şey değil.
Nuri Kurtcebe:
Kötü bir şey değil ama yenilecek yutulacak bir şey de değildir. Bir
insan kendine magandalığı yakıştırmamalı.
Gani Müjde: Nazım
Hikmet'in Kuvai Milliye Destanı ve çizen Nuri Kurtcebe... İşte bu güzel
ortaya çıkmış. Ben öncelikle bu kitapla birlikte öğrendim. Çok önemli
bir hastalığı yendiğini.. Buna çok sevindim. Bir de çok fazla insan sordu,
nasıl yapmış bunu, diye. Bana, stüdyoya girerken, ne olursun, benim için
de sor diye. Çünkü biliyorsun, toplum kanser çok ciddi bir yara. Ve üstelik
akciğer kanseri gibi türünün kötü örneklerinden birini yenmeyi başarmışsın.
Öncelikle aramıza hoşgeldin, yeniden... Bunun hikayesini de senden duymak
isterim.
Nuri Kurtcebe:
Aslında bizim içimizdeki çizme hastalığı var ya.. Kanserden manserden
çok daha büyük bir hastalık. Kanser çok küçük kalıyor, bunun yanında.
Gani Müjde: Bu
kitabı çizmeye başladığında hastalığı öğrenmiş miydin? Yoksa hastalık
aşamasında mı çizdin?
Nuri Kurtcebe:
Yarısına doğru öğrendim. Demin dediğim gibi, çizme çok daha büyük
hastalık. Biliyorsun bunları. Çizme çok daha büyük hastalık. Kanser, çok
küçük bir şey kaldı bunun yanında. Şunu da söyleyeyim, başında söylemeyi
unuttum. Yıllar sonra burada seninle tekrar karşılaştığım için çok büyük
mutluluk duyuyorum. Bu benim gençlik hayalim. Bu öyle böyle mutlaka olacaktı.
Herkesin gönlünde yatan bir aslan vardır ya... Bu da benim gönlümde yatan
aslandı. Bugüne nasip olmuş.
Gani Müjde: Şiir
ve çizgi arasında bu soyut ve somutluk diye bir problem vardı. Şiir, soyuttur.
Ama çizgi çok somut. Bunu nasıl somuta indirgedin.
Nuri Kurtcebe:
Şiir, dediğin gibi... üstelik de çok eski bir sanat dalı. Yani, insanoğlunun
varoluşundan ve konuşmaya başladığından beri olan bir sanat dalı. Ama
çizgi roman, 1930'larda, bayağı yeni.
Gani Müjde: Ama
mağara duvarlarında da çizgiler var.
Nuri Kurtcebe:
Tabi. Var ama orada konuşma balonu yok... Anlatıyor gerçi orada, gerçekten.
Çok doğru, mağara duvarlarından başlamış insan çizmeye. Çizgi roman aslında
bizim memleketimizde üvey evlat muamelesi gördüğü için çok eskiden beri.
Hep gazetelerin süsleme çizgi romanlarıdır. Orada üç karelik bir şey...
Oradan çizgi roman anlaşılmaz, takip edilmez. Ben çizgi romancıyım aslında.
Aşığım da yani mesleğime... Bunu çizerken, bir de çizgi roman adına da
taşıdığım misyon ve ispat etmem gereken bir şey vardı. Çünkü hafife alıyorlar
çizgi romanı. Nedir çizgi roman... Bizde Teksas, Tom Miks olarak akla
geliyor. Ama çizgi roman öyle bir şey değil. İnsanlar arasında çok büyük
bir ileşitim aracı, çok önemli. Bizde gecikmiş bir değeri var. Burada
da, yani, çizgi romanın ne kadar önemli olduğunu ispat etmek için de,
çizgi romanın da namusunu kurtaracak bir şey olduğu Kuvai Milliye ile
beraber ben, çok yapmak istemiştim küçüklüğümden beri. Bu, kanserle manserle
nasipmiş. İkisi bir arada olacakmış, demek ki.
Gani Müjde: Hızlandırdı
mı çalışmalarını?
Nuri Kurtcebe:
Hızlandırıyor tabi. Gidiyorum galiba diyorsun... Bitti işte, ben de
buradayım.
Gani Müjde: Senden
o zaman yenilerini bekliyoruz. Bundan sonra yeni hayatında hem dolu bir
kitap bekliyoruz, yüzlerce kitap, yapabildiğin kadar. Çünkü Nuri Kurtcebe'ler
her zaman gelmiyor. Çok teşekkür ederim programımıza geldiğin için. Bugün
Nuri Kurtcebe ile beraberdik. Gülümsemeyi ne olur ihmal etmeyin. Her zaman,
diyorum, her şeyin en güzel ilacı, gülümsemek ve gülümsetebilmek. Nuri
Kurtcebe bunu hem kendisi için hem bizim için yıllardır yapıyor. Umarım
şimdi biraz gülümseyebilmişseniz, öyle kalın. Çünkü, biliyorsunuz kahkahaya
vergi yok.
|